FAMILIE 28. — CERATOPHYLLACEAE. — 61 



Planten I-huizig. Bloemen zittend, de mannelijke met een omstreeks 

 12-bladig, witachtig bloemdek (volgens sommigen geen bloemdek , doch 

 een omwindsel) en een onbepaald aantal (meest 12—24) bijna zittende, 

 onregelmatig aan de buitenzijde openspringende helmknopjes. Vrouwelijke 

 bloemen met een omstreeks 9— 12-bladig, groen, onderstandig bloemdek 

 (of omwindsel) en een stamper, die slechts uit 1 ovaal vruchtbeginsel be- 

 staat met 1 stijl, die 4 a 5 maal zoo lang als het bloemdek is en naar den 

 top toe geleidelijk smaller wordt en haakvormig is omgebogen. Het vrucht- 

 beginsel bevat 1 eitje , dat van den top der holte neerhangt. 



Vrucht een nootje, dat door den blijvenden stijl gekroond is en vaak 

 aan den voet omgeven door zich eerst later ontwikkelende stekels. Zaden 

 met kiemwit. dat echter slechts uit eenige cellen bestaat. Kiem groen met 

 2 zaadlobben en zeer ontwikkeld pluimpje, waaraan de eerste bladen reeds 

 ontwikkeld zijn en kruiswijs met de zaadlobben staan. 



Slechts 1 inlandsch geslacht: Ceratophyllum. 



1. Ceratophyllum ') L. Hoornblad. 



Kenmerken als voor de familie zijn opgegeven. 



Tabel tot het d e termineeren der soorten van het geslacht Ceratophyllum. 



A. Bladen 3 maal gaffelvormig ingesneden met 5 — 8 slippen, aan de rugzijde verspreid 

 stekelig getand. Vrucht ongevleugeld, zonder stekels aan den voet. Stekel van den 

 stijl korter dan de vrucht C >ni)ni^r<um blz. 62. 



B. Bladen 1—2 maal gaffelvormig ingesneden met 2—4 slippen , dicht stekelig getand. 

 Vrucht ongevleugeld , beneden met stekels. Stekel van den stijl even lang als of langer 

 dan de vrucht C. demérsum blz. 62. 



Biologische bijzonderheden. Het geslacht Ceratophyllum is feitelijk het 

 eenige geslacht van inlandsche zoetwaterplanten, dat ook, wat de bloemen 

 betreft hydrophil is, daar deze zich ook onder water ontwikkelen. Het is, 

 wat de vegetatieve organen betreft, als een echte waterplant (zie inleiding: 

 waterplanten) gebouwd. De plant leeft in helder water vrij diep, doch is 

 in staat in diffuus licht te assimileeren. 



De plant is geheel wortelloos, dus aan stitstaand water gebonden, zelfs 

 de kiemplant wortelt niet, want het worteltje van de kiem blijft aan het 

 ondereinde als een kort spitsje onontwikkeld zitten. 



De stengels zijn sterk vertakt, dun, met lange leden, de bladen zijn in 

 draadvormige slippen gedeeld. Beneden sterft de plant af, terwijl de top 

 steeds voortgroeit, hetgeen bij het vertakt zijn van den stengel leidt tot 

 ongeslachtelijke vermenigvuldiging, doordien de takken dan vrij komen. 

 Deze ankeren door de stekels der bladen gemakkelijk. 



Het stekelig zijn der bladslippen en het geleidelijk bros en hard worden 

 van den stengel beschut de plant tegen vraat van waterdieren. Terwijl de 

 plant des winters onveranderd overblijft, vormen zich ook winterknoppen. 

 Aan de toppen der takken ontstaan nl. knopachtige deelen, doordat de 

 bladen daar dicht opeenstaan en zich boogvormig krommen. Die ballen 

 laten los, zinken op den bodem en vormen in het voorjaar nieuwe planten. 



Evenals bij Myriophyllum komt hier ook kalkbekleeding voor (zie bij 

 Myriophyllum). 



Van 'tgrieksche ceras: hoorn en phyllon: blad. Deze naam slaat op de hardheid 

 der bladen. 



