62 



CERATOPHYLLACEAE. 



Familie 28. 



Bloem. De Ceratophyllum-soorten bloeien vaak jaren achtereen niet. 

 De mannelijke en de vrouwelijke bloemen staan in verschillende bladkransen 

 dooreen. De stijl der vrouwelijke bevat nergens papillen, doch de geheele 

 onderzijde scheidt een kleefstof af, en doet dus den dienst van stempel. 



De helmknopjes zijn zeer rijk aan stuifmeel evenals bij windbloemen. 

 Zij bestaan uit een onderste deel met 2 zijwaarts openspringende stuifmeel- 

 kamers en een bovenste , dat een los , lucht bevattend weefsel omsluit. Dit 

 deel loopt in 2 naar het midden gekromde doorntjes uit, welke looistof 

 bevatten en dus dienen om de knopjes tegen slakkenvraat te beveiligen. 

 Het helmknopje is door den beschreven bouw lichter dan water, de stuif- 

 meelkorrels er in hebben het soortelijk gewicht van water en zweven dus. 

 Als de helmknopjes bijna rijp zijn , buigen zich de bloemdek- (omwindsel) 

 slippen naar binnen en drukken op de knopjes. Deze laten daardoor los 



van de draadjes en worden naar buiten geperst. 

 Zij gaan door hunne lichtheid naar boven , springen 

 intusschen open en de geheele weg, dien zij af- 

 leggen , wordt voorzien van ronde of langwer- 

 pige stuifmeelkorrels, die de buitenste laag, de 

 exine missen. 



De kans om op de stempels der vrouwelijke 

 bloemen te komen wordt vergroot , doordat de 

 jonge bloemdragende stengelleden een periodieke 

 beweging hebben , die van het licht onafhankelijk 

 is (in 6 uur wordt een hoek van 200° doorloopen). 

 De vruchten hebben een harde schaal en soms 

 stekels, zoodat ze gemakkelijk door watervogels 

 verspreid worden. 



C submérsum ') L Ongedoornd hoornblad. (Fig. 61). 

 Deze ondergedoken waterplant heeft gladde, teere stengels en frisch- 

 groene bladen met haarvormige, zachtere, meer buigzame bladslippen dan 

 bij C. demersum. In den winter zijn echter de bladen donkerder en stijver.' 



Daar de bladen in kransen staan , bestaat iedere 

 krans wel uit 30 of meer slippen. 



De vrucht is rondachtig-eirond , circa 5 mM 

 lang, zeer hard, zwartachtig, met fijn-knobbelige 

 schil, zonder zijdelingsche stekels aan den voet 

 en eindigend in een ruwe naald, die veel korter 

 dan de vrucht is. 



De geheele plant is veel teerder, zachter en 

 ook lichter groen dan C. demersum. ^. 3-6 dM. 

 Juni , Juli. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De 

 plant komt in geheel Europa in slooten, vaarten 

 en grachten voor, ook bij ons, doch schijnt 

 minder algemeen dan C. demersum bij ons te zijn. 



C. demersum 2 ) L. Gedoomd hoornblad. (Fig. 62). 

 Deze ook ondergedoken waterplant heeft vele stengels, die stijve, donker- 



CeratophyUum submérsum 

 Fig. 61. 



Ceratophyllum demersum 

 Fig. 62. 



') submérsum = ondergedoken. : ) demersum = ondergedoken. 



