130 — CARYOPHYLLACEAE. — FAMILIE 32. 



Bloemen wit, in losse, eindelingsche bijschermen. Hunne stelen zijn na 

 den bloeitijd teruggeslagen. 



Bladen lijnvormig en doordien in de bladoksels takken met verkorte leden 

 staan, schijnbaar kransstandig. 



Eenjarige, kruidachtige planten. 

 Tabel tot het determineeren der soorten van het geslacht Spergu la. 

 A Zaden lensvormig , met een zeer smallen , gladden vleugelrand. Bladen van onderen 



met een groef in de lengte S. arvensis blz. 130. 



B. Zaden afgeplat, breed gevleugeld. Bladen niet gegroefd. . . . S. Morisonii blz. 131. 



S. arvensis i) L Spurrie (fig. 144). 



Uit den penwortel komt een stengel, die dicht bij den voet sterk vertakt 

 is. De takken zijn opstijgend en evenals de bladen min of meer klierachtig 



behaard. 

 De bladen zijn lijn-priemvormig, van boven gewelfd, van onderen met 

 een groef in de lengte. De steunbladen zijn breed, 

 vliezig. 



De bloemen staan in onregelmatige bijschermen 

 en zijn wit. De bloemstelen zijn lang, na den bloei 

 teruggeslagen. De kelkbladen zijn ovaal, stomp, 

 wit gerand. De kroonbladen zijn ovaal, stompen 

 omstreeks even lang als de kelk (fig. 144). Meel- 

 draden meest 10. De doosvrucht is ovaal, weinig 

 langer dan de kelk. De zaden zijn lensvormig, 

 met een smallen, gladden vleugelrand en zijn met 

 kleine wratjes bezet. O. 1,5-6 dM. Juni— Sep- 



Spergula arvensis teiTlber. 



F 'g- 144 - Vormen hiervan zijn: 



a. vulgaris-) Boenngh. Zaden met witachtige, ten slotte bruinachtige 

 wratjes bezet. 



3. sativa ! ) Boenngh. Zaden zwart, kaal, met zeer fijne puntjes. 



'/. maxima 4 ) Weihe. Plant in haar geheel krachtiger dan a. Zaden 3-maal 

 zoo groot. 



Biologische bijzonderheden. Op heldere of vrij heldere dagen zijn de 

 bloemen van 1 tot 5 uur (volgens anderen van 10 uur tot 4 uur open) en dan 

 bewegen zich ook de meeldraden naar buiten en openen zich de helmknopjes. 

 Ook de stijlen bewegen zich naar buiten en zoo sterk, dat zij vaak de 

 buitenste helmknopjes aanraken en zoo zelfbestuiving bewerkt wordt. In 

 dien tijd is ook kruisbestuiving door insecten mogelijk, doch deze is vrij 

 zeldzaam vooral bij de tusschen Juni en September bloeiende planten. Sluit 

 de bloem zich weer, dan is er weer kans op spontane zelfbestuiving. 



Bij ongunstig weer blijft de bloem gesloten, doch de helmknopjes der 

 buitenste meeldraden zijn even goed opengesprongen en de stuifmeelkorrels 

 die aan de hokjes blijven kleven, drijven stuifmeelbuizen in het stijlweefsel, 

 zoodat als het den volgenden dag fraai weer is en de bloemen zich dan 

 openen, de helmknopjes niet naar buiten kunnen gaan, daar zij aan de 

 stijlen verbonden zijn. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant komt in geheel Europa 

 op bebouwden en onbebouwden zandgrond voor. Zoo ook bij ons. De 



i) arvensis = veld. 2 ) vulgaris = gewoon. 3 ) sativa = gekweekt. ') maxima = grootste. 



