140 



— CARYOPHYLLACEAE. 



FAMILIE 32. 



De bladen zijn zittend, eirond, toegespitst, 1-nervig, de onderste zijn 

 vaak kortgesteeld. 



De bloemen zijn klein, wit en zitten in de oksels der bladen (eigenlijk 

 in bebladerde, ijle bijschermen). De bloemstelen zijn omstreeks 3 maal zoo 

 lang als de kelk en staan ten slotte uitgespreid. Er zijn 5 kelkbladen, die 

 vaak aan den voet iets vergroeid zijn. Zij zijn lancetvormig, toegespitst, 

 3-5-nervig, de vliezige rand der binnenste is even breed als het kruidachtige 

 deel. Kroonbladen zijn er 5, deze zijn korter dan de kelkbladen en naar 

 onderen versmald. Er zijn 10 meeldraden en 3 draadvormige stijlen, die tegen- 

 over de buitenste kelkbladen staan. De doosvrucht is ovaal, hard, even 

 lang als of iets langer dan de kelk en springt met 6 opgerichte, gelijke 

 tanden open (fig. 159). De zaden zijn talrijk, niervormig, van kleine puntjes 

 voorzien. 0O en O. 2,5-15 cM. Mei— Herfst. 



De bloemen en vooral de bladen zijn veel kleiner dan bij Moehringia. 



Biologische bijzonderheden. De bloemen zijn van 10 uur tot 1 uur open. 

 Zij blijven slechts een dag open, tenzij zij op bewolkte dagen zijn open- 

 gegaan, dan doen zij het den volgenden dag weer. De bewegingen der 

 meeldraden en stijlen zijn vrij wel gelijk aan die bij Moehringia. De kans 

 op kruisbestuiving is echter nog geringer dan daar, daar de bloemen nog 

 minder opvallen en dus het insectenbezoek klein is. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant komt op zandige 

 gronden, meest op bouwland en aan kanten van wegen, in geheel Europa 

 voor en is bij ons algemeen, vooral in de duinen. 



12. Holósteum ') L. Heelbeen. 



H. umbellatum ) L. Heelbeen (fig. 160). 



Uit den penwortel komt een rechtopstaande, niet sterk bebladerde stengel, 



die aan den voet een roset van bladen draagt, 

 waaruit in den regel bloeiende en niet-bloeiende 

 zijtakken ontspringen , die even als de geheele" 

 plant blauwgroen zijn. De stengel is rond, 

 bijna steeds glad, soms naar boven klier- 

 achtig behaard. 



De bladen van het wortelroset zijn bijna 

 lancetvormig, vrij dik, de 2 a 3 paar zittende 

 stengelbladen zijn langwerpig, vrij stomp, 

 gewimperd of kaal. 



De bloemen zijn wit of bleekrood, klein en 

 staan in een eindelingsch scherm , met onge- 

 lijke bloemstelen , die na den bloeitijd neer- 

 gebogen zijn, doch nadat de vruchten het 

 zaad hebben uitgestrooid, rechtop gaan staan. 

 Er zijn 5 lancetvormige, spitse kelkbladen met 

 een vliezigen rand. Kroonbladen zijn er 5, deze zijn getand en tweemaal 

 zoo lang als de kelk. Meeldraden zijn er 3-5 en 3 stijlen. De doosvrucht 



Holósteum umbellatum. 



Fig, 160. 



a bloem , b vrucht. 



') van 'tgrieksche holos: geheel en osteon: been. De naam past in het geheel niet op 

 de plant, maar is misschien spottenderwijze er aan gegeven, omdat zij het tegendeel van 

 beenachtig is. '-) umbellatum = schermdragend. 



