FAMILIE 32. CARYOPHYLLACEAE. -- 159 



tol dit. Zoo ontstaan 10 buizen nl. 5 (ah of cd) en 5 (bc). De 5 buizen 

 <//> en cd zijn geheel gesloten door de 5 binnenste helmdraden a, de 5 

 buizen bc niet. Deze worden begrensd door den kelk, de vleugels en van 

 binnen door de 5 buitenste helmdraden b. De voet der 

 meeldraden en de bloemkroonnagels scheiden honig af en 

 deze verzamelt zich aan den voet van den kelk. 



De bloemen, die in September bloeien, zijn bij helder 

 warm weer 4 dagen open. Op den eersten dag heeft de 

 bloemkroon van des morgens tot des avonds noodig om 

 zich te ontplooien , de bloemen staan dan meestal hori- 

 zontaal uit. Tegen den avond zijn de buitenste meeldraden 

 uit de bloemkroon gekomen en draaien naar links en de 



F i a 1 80 



helmknopjes springen open. Op den volgenden morgen 

 leggen zich de uitstekende deelen dier meeldraden tegen de platen der 

 kroonbladen en dien dag doen de 5 binnenste meeldraden hetzelfde, wat de 

 buitenste op den vorigen dag deden. Op den derden dag komen de beide 

 stijlen uit de kroonbuis en vormen samen van boven gezien een S boven 

 de opening der bloemkroon. Op den vierden dag eindelijk begint de bloem 

 te verwelken. 



Bij bloemen, die in Juli of Augustus bloeien, komen de binnenste meel- 

 draden ook reeds op den eersten dag tot ontwikkeling. 



Alleen bovengenoemde vlinders komen op heldere windstille avonden 

 naar de bloemen , die dan sterk rieken en zeer opvallen, wat de kleur betreft. 

 Zij stooten in jongere bloemen tegen de helmknopjes en het stuifmeel 

 daarvan blijft aan slurf en kop zitten , terwijl zij dit in andere bloemen 

 aan de stempels, die vlak voor de bloemkroonopening staan, afgeven. 

 Kruisbestuiving is dus hier verzekerd. 



De wortels en ook, doch in mindere mate, de bladen zijn rijk aan een 

 vergiftige stof, de saponine, die voor de plant het nut heeft, dat de muizen 

 er af blijven. Deze stof schuimt met water als zeep. Reeds lang geleden 

 werd dan ook de plant gekweekt , omdat de wortel voor het wasschen 

 van wollen stoffen enz. werd gebruikt. 



In de bloemen leggen Dianthoecia's en Mamestra's evenals in die van 

 Silene inflata , S. nutans en Coronaria flos cuculi hunne eitjes (zie de be- 

 schrijving bij Silene). 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant komt op beschaduwde 

 plaatsen en zandige streken voor door bijna geheel Europa. Ook bij ons 

 is zij op zulke plaatsen vrij algemeen. Echter is zij bij ons ook vaak in 

 tuinen verwilderd, men treft nl. vaak den gevulden vorm aan. 



21. Yaccaria ') Med. 



V. parviflóra 2 ) Mnch. (Saponaria Vaccaria L.). K o e k r u i d (fig. 190). 

 Uit den penwortel komt een rechtopstaande, naar boven vertakte, be- 

 bladerde stengel , die evenals de geheele plant onbehaard en blauwgroen is. 



') van vacca: koe. Waarom de plant zoo heet, is onbekend. *) parviflóra = klein- 



bloemig. 



