FAMILIE 32. - CARYOI'IIYLLACEAE. - 165 



rollen, zij worden rimpelig, krijgen vouwen en de iets bruinachtige buiten- 

 vlakte wordt weer zichtbaar met dat gevolg, dat de bloem er den volgenden 

 dag weer als verwelkt uitziet. Nog 2 nachten achtereen herhaalt zich het- 

 zelfde. Het is dus een zuivere nachtbloem en daar de honig 13 a 14 mM 

 diep zit, zijn het alleen nachtvlinders, Dianthoecia- en Mamestrasoorten, 

 die er heen gelokt worden, niet alleen om honig te zuigen, doch ook om 

 hunne eitjes er in te leggen. De daaruit komende rupsjes bewegen zich in 

 het vruchtbeginsel rond, vinden daar beschutting en voedsel , want zij leven 

 van de eitjes en de jonge zaadjes en als zij volwassen zijn , bijten zij zich 

 door den wand heen en gaan naar den bodem , om zich te verpoppen. 

 Hoewel deze vlindersoorten dus nuttig zijn door de kruisbestuiving te be- 

 werken, zijn zij schijnbaar schadelijk door de zaadvorming tegen te gaan. 

 Als wij echter opmerken, dat zij in de meeste gevallen niet alle zaadjes 

 in een vrucht opeten, komen wij tot het resultaat, dat zij, door de kruis- 

 bestuiving bij deze nachtbloemen te bewerken, toch overwegend nuttig zijn. 



En hoe is nu de inrichting der bloemen ? Als gedurende den eersten 

 nacht de bloem open is, zijn de 5 buitenste meeldraden met hunne helm- 

 knopjes naar buiten gekomen. Zij verliezen dien nacht hun stuifmeel en 

 buigen zich naar buiten. Op den volgenden avond komen de 5 binnenste 

 meeldraden naar buiten uitsteken en bieden hun stuifmeel aan de vlinder- 

 lichamen, om zich daarna ook naar buiten te buigen. Op den derden avond 

 schuiven de lange S-vormig gewonden stijlen met de stempels naar buiten 

 en worden door de vlinders, die uit jongere bloemen met stuifmeel beladen 

 komen, bestoven. Zelfbestuiving is dus geheel uitgesloten, zonder het 

 bezoek van bovengenoemde vlinders zou er geen vruchtvorming kunnen 

 plaats hebben. 



De plant heeft 2-erlei beschuttende middelen tegen honigroovers: 



1". de kroonbladen lokken overdag niet, zij rieken dan evenmin, dus 

 vliegende insecten komen niet; 



2°. de bloemspillen en -stelen zijn kleverig, waardoor opkruipende insec- 

 ten teruggehouden worden. 



De vruchtstelen staan geheel rechtop in verband met het geleidelijk uit- 

 strooien van zaden door den wind. doch bij regen en dauw 

 sluiten zich de tanden geheel. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant komt in 

 droge bosschen, weiden en op zandige heuvels door bijna 

 geheel Europa voor. Bij ons is zij zeldzaam . het meest in de 

 duinen, enkele op diluvialen zandgrond en op rivierklei op 

 plaatsen , aan zandgrond grenzend. 



S. dichótoma \ Ehrh. Gaffelsilene (tig. 197). 



Uit den penwortel komt een rechtopgaande, kort behaarde 

 boven herhaald vertakte, verwijderd bebladerde stengel. 



De onderste bladen zijn spatelvormig , de hoogere lang- 

 werpig-lancetvormig, spits, kort gesteeld. suene dichótoma 



De bloemen zijn wit, zeer kort gesteeld en staan in ge- Fi §- 197 - 

 paarde trossen aan den top van den stengel en der takken en zijn verder 

 alleenstaand in de vertakkingen. De kelk is buisvormig, beneden iets ge- 

 zwollen, met langwerpige, spitse tanden en is op de uitstekende, groene 



) dichótoma = tweetakkig. 



