172 



CARYOPHYLLACEAE. - 



FAMILIE 32. 



Aqjrostemm?. Githago 

 Fig. 206. 



Volksnamen. Behalve als roode koekoeksbloem is de plant in den Achter- 

 hoek als dagbleumke bekend. 



26. Agrostémma *) L. 



A. Githago 2) L B o 1 d e r i k (fig. 206). 



De geheele plant is tamelijk dicht aanliggend behaard. Uit den pen- 

 wortel komt een rechtopgaande, naar boven 

 vaak vertakte stengel , die verwijderd bebladerd is. 

 De bladen zijn lijnvormig, spits, met naar on- 

 deren eenigszins gegolfden rand. 



De bloemen zijn vuilpurper, groot, alleen- 

 staand aan den top van den stengel en de 

 takken, zij zijn lang gesteeld. De kelk is buis- 

 klokvormig, lederachtig, ruw behaard, met 10 

 ribben en 5 lijnvormige tanden, die langer dan 

 de bloemkroon zijn. De bloemkroon is 5-bladig. 

 De kroonbladen zijn gaaf of uitgerand, zonder 

 keelschubben, terwijl de nagel voorzien is van 

 vleugellijsten. Stijlen zijn er 5, zij staan voor 

 de kroonbladen. De doosvrucht is groot, zonder vruchtdrager, 1-hokkig 

 en springt met 5 tanden open. De zaden zijn groot, zwart, gekorreld. O. 

 6-10 dM. Juni, juli. 



Bij de var. /3. microdlijx 3 ) Rupr. zijn de kelkslippen veel korter dan de 

 platen der kroonbladen. 



Biologische bijzonderheden. De bloemkroonbladen sluiten zich niet, zij 

 zijn van een honigmerk voorzien, doordat aan den voet der platen witachtige 

 plaatsen zijn, die voorzien zijn van purperkleurige lijnen en vlekken. De 

 honigafscheiding heeft op de gewone wijze plaats. De bloemen worden door 

 dagvlinders bestoven. De inrichting der bloem met het oog op de be- 

 stuiving is vrij wel als bij Silene conica. 



Bij regenachtig weer en dauw sluit zich de doosvrucht. De lange be- 

 schuttende kelktanden zijn, voor de vrucht rijp is, afgebroken. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant komt in bouwlanden 

 in geheel Europa voor en is bij ons algemeen in korenvelden op klei- en 

 zandgrond. De zaden heeten aan het meel der granen schadelijke eigen- 

 schappen mede te deelen. Waarschijnlijk echter moet men vergiftige eigen- 

 schappen , die het meel soms heeft, eerder aan de aanwezigheid van moeder- 

 koren toeschrijven, al schijnt het wel waar te zijn, dat het meel door 

 bolderikzaad minderwaardig wordt. De var. p. is bij Amsterdam gevonden. 

 Volksnamen. Behalve als bol, boldert, bolle, bolderik is de plant bekend 

 als korenroos of korenbloem in Friesland en de Oostzijde van Gelderland 

 en Overijsel , als krok, kruk en krukkenbloem in het Oostelijk deel van 

 Noord-Brabant en in Zuid-Limburg, als prikneusje in de Graafschap Zutphen, 

 als steekneuzen in Zuid-Limburg, als roggenfiletten in den Achterhoek, als 

 schaapsooren en als Sint-Petrusbloem in Noord-Limburg. 



1 ) van 't Grieks:he agros: veld en stemma: krans, doch stemma wordt in 't Latijn ook 

 wel gebruikt voor anjelier , dus veldanjelier. 



2 ) van 'tLatijnsche git, een naam voor Nigella sativa, naarde overeenkomst in de zaden. 



3 ) microcalyx = met een kleinen kelk. 



