FAMILIE 35. — RANUNCULACEAE. — 209 



Biologische bijzonderheden. De bladen zijn door een scherpe (iets ver- 

 giftige) stof, die zij bevatten, beschut tegen het opvreten door dieren, 

 vooral door slakken, die op de plaatsen, waar het speenkruid groeit, nog 

 al algemeen zijn. 



De bestuivingsinrichting der goudgele bloemen, die zich in den zonneschijn 

 tot sterren van 20 a 25 mM middellijn uitspreiden, komt overeen met die 

 van Ranunculus acer. Merkwaardig is het, dat de plant betrekkelijk zoo 

 zelden vruchten vormt, wat wel niet alleen mag worden toegeschreven aan 

 wegblijven van insectenbezoek , want tal van kleine stuifmeeletende kever- 

 tjes, vliegen en bijen bezoeken de bloemen, vooral die, welke op 

 meer zonnige plaatsen staan , welke trouwens ook het meest vruchten 

 vormen. 



De vermenigvuldiging der plant geschiedt echter het meest door de 

 okselknolletjes, die circa zoo groot zijn als tarwekorrels en die, zoo spoedig 

 de plant in Mei of Juni geel wordt en afsterft , op den bodem vallen om 

 het volgend jaar uit te loopen en dan nog wel niet dadelijk een bloem- 

 dragende plant vormen, doch dit geschiedt toch het daarop volgende of het 

 dan volgende jaar. Deze knolletjes hebben aanleiding gegeven tot het 

 fabeltje van den tarwe- of aardappelregen. Als toch na zware regenbuien het 

 water op den bodem afvloeit in kleine gootjes, zijn vaak een groot aantal 

 dier knolletjes meegespoeld en als het water in den bodem wegzonk, bleven 

 zij in groot aantal bijeen liggen. Het behoeft ons niet te verwonderen, dat 

 menigeen, die de onder de planten liggende knolletjes niet bemerkte en 

 deze nu na een onweersbui in groot aantal dicht opeen gehoopt zag liggen, 

 ze hield voor dingen , die met den regen neergekomen waren. 



Meestal vindt men , dat de speenkruidplanten , die op beschaduwde plaatsen 

 groeien, meer knolletjes, doch geen vruchten vormen, daarentegen is op 

 zonnige plaatsen de knolvorming veel geringer. 



Het speenkruid is een der planten , die slechts van een klein deel der 

 periode , waarin de temperatuur voldoende is voor de ontwikkeling der 

 planten, gebruik maakt, want de ontwikkelingstijd loopt slechts van Maart 

 tot Mei. Waarschijnlijk hangt dat samen met de groeiplaats. De plant 

 groeit nl. zeer gaarne onder hakhout en in weiden en op die plaatsen is 

 later schaduw. 



De eigenaardigheid, dat de kiem bij afgevallen zaden nog zoo uiterst 

 weinig ontwikkeld , ja meest nog slechts eencellig is , staat ook waarschijn- 

 lijk in verband met den korten groeitijd. De zaden krijgen van de moeder- 

 plant wel voedingsweefsel mede, doch de ontwikkeling van het zaad, die 

 anders op de moederplant zelve plaats heeft , geschiedt hier eerst in het 

 vrij geworden zaad. 



Volksnamen. Behalve speenkruid heet de plant op vele plaatsen boter- 

 bloem en op enkele pinksterbloem , doch verder haneklootjes (Friesland), 

 kattenklootjes (Noord-Holland), papenklooten (Zuid-Holland), verder kikker- 

 bloem , kleine boterbloem , kleine gouwe en oelekebloem (Achterhoek). 



Voorkomen in Europa en in Nederland. Op meer vochtige, wat 

 beschaduwde plaatsen tusschen hakhout , aan heggen , slootkanten , in 

 weiden , is de plant in geheel Europa algemeen. Bij ons is zij evenzoo op 

 bovengenoemde plaatsen zeer algemeen , doch niet veel op laagveen en 

 zeekleigrond. 



Heukels , Flora. 14 



