FAMIL1F- 35. 



RANIJNCULAUAI . 



211 



de namen groote boterbloem , kleine plomp en waterbotèrbloem worden 

 vrij veel gebruikt en verder heet /.ij op sommige plaatsen kankerbloem , 

 paasehbloem en pinksterbloem. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De dotterbloem komt in geheel 

 Europa en ook bij ons, overal aan slootkanten en vaarten, in moerassige 

 weiden en lage vennn voor , liet minst op zeeklei. Merkwaardig is het 

 verschil in grootte van de bloemen op verschillende plaatsen. 



l<). Erénthis ') Salisb. 



E. hyemalis -) Salisb. Wi n t e r ac o niet (iig. 251). 



De kleine, bolronde of eirond-langwerpige , bruine wortelstok, die ten slotte de grootte 

 van een walnoot kan bereiken , is rondom met wortelvezels bezet. Daaruit ontwikkelt 

 zich eerst naar boven een bloemdragende stengel en daarna het eenige blad (zijn er meer 

 bladen, dan komen die uit uitspruitsels van den wortelstok, die het volgend jaar een bloem 

 zullen dragen). De geheele plant is onbehaard, glanzend. 



Het blad is langgesteeld , handdeelig, met 5-7 slippen, die nog weer in verschillende 

 gaafrandige, stompe slipjes van ongelijke lengte gedeeld zijn. 



De bloemschacht draagt even onder de bloem een veeldeelig omwindsel, dat uit 

 2 bladen beslaat, die op de gewone bladen gelijken. Men ziet dit omwindsel wel 

 voor een kelk aan, omdat vlak daarboven zich een meestal 6-(5-10-)bladige. geel- 

 gekleurde krans van omgekeerd-eironde bladen 

 bevindt, die men dan voor de bloemkroon houdt. 

 Deze beschouwingswijze is echter onjuist, want 

 1" komen de omwindselbladen in vorm met de ge- 

 wone bladen overeen , 2" hebben wij bij verwante 

 planten b.v. bij de Anemonesoorten iets dergelijks 

 gevonden, al bevond zich daar het omwindsel dan 

 ook wat lager onder de bloem, zoodat men het 

 niet zoo licht voor een kelk aanziet en 3" vindt men 

 binnen den gekleurden krans van bladen een krans 

 van gewoonlijk 6 kleine, gele deelen, die van on- 

 deren buisvormig zijn en naar boven trechtervormig 

 verwijd en 2-lippig zijn en honigbakjes vormen. 

 Deze dient men als vervormde kroonbladen te be- 

 schouwen (men denke zich de plaat der kroon- 

 bladen bij de Ranunculussoorten verkleind) en dus 

 de gele krans als kelkbladen, zoodat de groene 

 bladen daaronder dan van zelf als een omwindsel 

 beschouwd moeten worden. De gele kelkbladen 

 zijn korter dan de omwindselbladen, zij vallen 

 spoedig af, de tot honigbakjes vervormde kroon- 

 bladen zijn nauwelijks half zoo lang als de kelk- 

 bladen, en omstreeks van gelijke lengte met de vele 

 meeldraden. Er zijn veel stampers, doch gewoonlijk 

 veranderen er slechts eenige, meestai 3, in koker- 

 vruchten. Deze zijn iets gebogen, aan weerskanten 

 met scherpen rand en hebben een rechten snavel. 

 10-15 cM. ^ Februari , Maart. 



Eranthis hyemalis. 

 Fig. 251. 

 mwindsel, b , c kelkbladen, 



d—g kroonblaadjes, h, i meel- 

 draden, A: stamper, / vruchtje 

 in doorsnede. 



Biologische bijzonderheden. In de bij regenachtig 

 weer gesloten blijvende, doch in den zonneschijn uitgespreide bloemen, wordt door de 

 vervormde kroonbladen honig afgescheiden. De buitenste krans van meeldraden opent zich 

 het eerst, nadat de helmdraden zich gestrekt hebben en met hunne knopjes juist boven 

 de opening der honigbakjes liggen, zoodat insecten, die honig willen zuigen, niet anders 

 dan langs de hokjes kunnen strijken en daaruit wat medenemen. Den volgenden dag 

 bewegen zich de meeldraden van dien buitensten krans naar buiten, naar de kelkbladen 

 en nu treden de meeldraden van den tweeden, iets meer naar binnen gelegen krans op de 



!) Eranthis ! is afgeleid van 2 Grieksche woorden èr: lente en anthos: bloem, dus lente- 

 bloem, hetgeen slaat op den vroegen bloeitijd. '-) hyemalis = winter. 



14* 



