212 



— RANUNCULACEAE. 



FAMILIE 35. 



plaats van deze, op den volgenden dag de derde krans enz., zoodat al dien tijd, doordat 

 de insecten meestal komen aanvliegen op het midden der bloem , kruisbestuiving vrij wel 

 verzekerd is. In de gedurende den nacht gesloten bloemen kan trouwens ook zelfbestuiving 

 plaats hebben. 



Volksnamen. Behalve als winteraconiet is de plant in het Westerkwartier in Groningen 

 bekend als eidooiers en wordt ook de naam aconietjes gebruikt. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De lentebloem behoort in de bergbosschen van 

 Midden- en Zuid-Europa thuis en is daar een der vroegstbloeiende planten. Zij is bij ons 

 op eenige plaatsen gevonden, doch moet daar zeker een verwilderde sierplant zijn, daar 

 die vindplaatsen in het geheel niet met de zoo even genoemde natuurlijke standplaatsen 

 overeenkomen. Als sierplant komt het plantje trouwens ook veel bij ons voor. 



11. Helléborus ') Adans. Nieskruid. 



Het omwindsel, dat bij Eranthis voorkomt, ontbreekt bij dit geslacht. De 

 bouw der bloem is wat de kelkbladen (die hier echter blijvend zijn) en 

 kroonbladen (honigbakjes) betreft, vrij wel als die bij Eranthis. De vruchtjes 

 zijn 3 of meer in getal, langgesnaveld. De zaden zitten in 2 rijen. 



Het zijn kruidachtige planten met langgesteelde , vaak voetvormige , vaak 

 ook des winters groen blijvende wortelbladen. Vergiftig. 



Gebruik en eigenschappen der planten. De wortelstokken van verschil- 

 lende nieskruidsoorten worden wel als purgeermiddelen voor het vee ge- 

 bruikt (zie verklaring van het woord Helléborus), ook dient zij uitwendig 

 om wrangen (etterdrachten) bij het vee te zetten (van daar de naam wrang- 

 wortel, die ook wel aan deze planten gegeven wordt). Daartoe wordt een 

 stuk van den wortelstok onder de huid gebracht. De naam nieskruid staat 

 in verband met de eigenschap, dat de tot poeder gemaakte wortelstok een 

 hevig niezen veroorzaakt, als het met het slijmvlies in den neus in aan- 

 raking komt. 



Tabel tot het deter mineeren der soorten van Helléborus. 



A. Bloeiwijze alleen aan den voet der takken en bloemstelen gedeelde bladen dragend. 

 Slippen der wortelbladen met uitstekende aderen. Kelkbladen tamelijk vlak, groengeel. 



H. viridis blz. 212. 



B. Bloeiwijze onder de onderste takken verscheidene, gesteelde voetvormige bladen en 

 eenige scheedeachtige, aan den top ingesneden bladen dragend. Slippen der wortel- 

 bladen zonder uitstekende aderen. Bladen aan den voet der takken en bloemen scheede- 



vormig, ongedeeld, soms eenige bladspitsjes dragend. Kelk- 

 bladen concaaf, klokvormig samenneigend, groenachtig met 

 purperkleurigen rand H. foetidns blz. 213. 



H. viridis-) L. Wrang wort el (fig. 252). 



De zwartbruine wortelstok staat vertikaal en is 

 sterk vertakt, kort, maar duidelijk geleed, en 

 rondom met wortelvezels bezet. Hij bezit dus 

 verscheiden toppen, waaruit ieder 1 of 2 recht- 

 opstaande, ronde, onbehaarde stengels komen, 

 die aan den voet door vliezige schubben om- 

 geven zijn. De oude wortelstok sterft telken 

 jare af, zoodat de takken dan geheel vrije, doch 

 dicht bijeenstaande planten vormen, en dus de plant 

 zich op deze wijze ongeslachtelijk vermenigvuldigt. 

 De stengels splitsen zich over de helft der lengte in 1-2-bloemige takken 



Helléborus viridis 

 Fig. 252. 



') Helléborus stamt waarschijnlijk af van het grieksche eiloo: dringen of halem : dood- 

 maken en bora : spijs, dus spijsdringer, in de beteekenis, dat de plant als spijsuitdrijver 

 of purgeermiddel kan dienen. J ) viridis = groen. 



