FAMILIE 35. — RANUNCULACEAE. — 213 



en dragen bij die vertakking een blad. Ditzelfde is het geval bij iedere 

 volgende verdeeling in bloemstelen. Overigens is de stengel onbebladerd. 

 De wortelbladen komen eerst tijdens den bloeitijd te voorschijn en zijn 

 langgesteeld, de stelen zijn fijn behaard, rond, roodachtig. De bladen zijn 

 nauwelijks voetvormig, bijna handdeelig (9-12-deelig), de slippen zijn breed 

 lancetvormig, ongelijk bijna dubbel scherp gezaagd met stekelpuntige zaag- 

 tanden. De stengelbladen zijn zittend of kort scheedeachtig gesteeld, ge- 

 lijken overigens op de wortelbladen, doch zijn slechts 3-5-deelig. Alle zijn 

 in de jeugd van onderen fijn behaard, later kaal. 



De bloemen hangen voor den bloeitijd over, doch staan later rechtop. 

 Zij zijn 4-5 cM breed. De 5 groote kelkbladen zijn eirond, stomp, blijven 

 ook na den bloeitijd staan en worden dan iets roodachtig. De kroonbladen 

 zijn buisvormig, onduidelijk lippig (honigbakjes), ook geelgroen, zij zijn 

 ten getale van 9-12 aanwezig en zijn iets langer dan de halve meeldraden. 

 Stampers zijn er 3-5, die tot langwerpige, samengedrukte kokervruchten 

 worden. 22-40 cM. 4. Maart, April. 



Biologische bijzonderheden. Als de bloem zich opent, zijn de stempels 

 al geschikt om stuifmeel op te 



nemen, zij staan vrij ver naar ^ g 

 buiten gebogen, (fig. 253, 1). x^fkx -JL-^ 

 Nu heeft de bloem nog slechts /IcZB/Y'' /• y^7w^^\ h 

 een opening van l'/ 2 cM wijdte, f f --/..^V® L -\-hk ' , wtór -X/^- 

 zoodat een naar binnen kruipend ( *^i«v- ----)- * f ^l^:;;;;;W'4 

 grooter insect zich aan de af- V_^^_V V_^/ V"_y * 

 hangende stijlen moet vasthou- 

 den, om den honig te bereiken Bloem van Heite*orus viridis. 



(de Stempelvlakte Strekt Zich in ; jn den eersten toesta ' n g d 2 na ' het ope ngaan; 2 in den 

 deze bloemen OOk langS den Stijl tweeden toestand ;fc kelkblad ;/zhonigklier;M gesloten, 

 . lX ~ .... . . . _ .„ lik, geopende meeldraden; s stempels. 



uit). De stijlen steken wel 5 mM 



boven de meeldraden uit, die nog geheel gesloten zijn. Komt een insect 

 dus in deze bloem uit een andere, die in den straks te beschrijven toestand 

 verkeert, dan is kruisbestuiving verzekerd. 



Terwijl nu de stempels verdrogen , groeien de meeldraden aan (fig. 253, 2), 

 de buitenste het eerst, en nemen, terwijl zij de met stuifmeel bedekte zijde 

 naar buiten keeren, de plaats in, die eerst door de stempels werd inge- 

 nomen. Nu wijken ook de kelkbladen zoover uiteen, dat de opening der 

 bloem een middellijn krijgt van 3 cM en houden de insecten zich aan de 

 meeldraden vast, als zij honig halen. Zelfbestuiving is dus bij deze bloem 

 geheel uitgesloten. 



Volksnamen. Behalve den naam wrangwortel wordt voor de plant ook 

 vuurkruid (Zuid-Holland, Walcheren) gebruikt. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant behoort thuis in de 

 bergbosschen van Midden-Europa. In ons land is zij vrij zeldzaam in het 

 wild gevonden, doch het meest op plaatsen, die er op wijzen, dat zij 

 daar in vroegeren tijd gekweekt werd. 



H. foétidus ') L. Stinkend nieskruid (fig. 254). 



De wortelstok dezer plant is vrij wel gelijk aan dien van H. viridis, doch hij wordt wel 

 houtig, evenals de onderste deelen der stengels, die er uitkomen. Deze zijn beneden niet 



') foétidus = stinkend. 



