220 



— RANUNCULACEAE. 



FAMILIE 35. 



0. Ajacis ') L Ridderspoor (fig. 262). 



De stengel is krachtig, weinig vertakt met opgerichte takken. 



De onderste bladen zijn gesteeld, de hoogere zittend, bijna 3-voudig 3-tallig met lijn- 

 vormige slippen. 



De bloemtros is vrij los. De kelkbladen zijn blauw, rosé of wit, de kroonbladen vormen 

 een 3-lobbigen zoom, terwijl aan den voet der middenlob een teekening voorkomt, die 

 eenige overeenkomst heeft met de letters A. I. A. De vrachtjes zijn zacht behaard (fig. 262). 

 30-90 cM. ©. Juni— Augustus. 



Biologische bijzonderheden. De bouw der bloem is bijna gelijk aan die bij D. Consolida. 

 Bij de tuinplanten is de spoorlengte 15-18 mM. Als bestuiver is waargenomen Bombus 

 hortorum, als honigroover Vanessa lo. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant behoort thuis in Zuid-Europa , doch 

 wordt vaak als sierplant gekweekt. De vindplaatsen bij ons wijzen echter niet op ver- 

 wilderde sierplanten, doch op aanvoer met afval van graan 

 enz. (Kampen, Pothoofd bij Deventer, Ruurlo, Amersfoort). 



D. oriëntale 2 ) I. Gay. Oostersche ridderspoor. 



De stengel dezer plant is rechtopstaand, vertakt. 



De bloemtros is dicht. De kelkbladen zijn violet, rosé of wit. 

 De middenlob der bloemkroon is veel langer 2-spletig dan de 

 2-spletige zijlobben. De spoor is korter dan het kroonblad. De 

 vruchtjes zijn zachtbehaard. 3—6 dM. G. Juni— Augustus. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant behoort 

 thuis in Zuid-Europa, is in Duitschland eenige malen inge- 

 voerd, ook "als sierplant in tuinen. Ook bij ons is zij een 

 paar malen als aangevoerd waargenomen (Deventer, Apel- 

 doorn). 



Delphiniiim Ajacis 

 Fig. 262. 



15. Acoiritum 3 ) Tm. Monnikskap. 



Bij dit geslacht vindt men in de bloem 5 afval- 

 lende kelkbladen , waarvan het bovenste kapvormig is. Kroonbladen zijn 

 er 2, onder het kapvormige kelkblad verscholen en den vorm van een 

 staafje hebbend, waarop een bijzonder gevormd honigbakje. Stampers en 

 vruchten zijn er 3-5. De bladen zijn meest handdeelig. De bloemen staan 

 in trossen. De zaden zijn 3-kantig. De wortel is knolachtig. Alle soorten 

 bevatten een narkotisch alkaloïd en zijn dus vergiftig. 



Biologische bijzonderheden. De Aconitums zijn protrandrische hommel- 

 bloemen. De sterk gekleurde groote kelkbladen dienen als lokmiddelen, 

 terwijl het in het oog vallen nog vergroot wordt door het vereenigd zijn 

 der bloemen tot rijkbloemige bloeiwijzen. Het zijn hommelbloemen bij uit- 

 nemendheid. Het hommellichaam vult het inwendige der Aconitumbloem 

 geheel op, want maakt men een afgietsel van het inwendige der bloem, dan 

 komt dit opvallend overeen met den uitwendigen vorm van een hommel- 

 wijfje van gemiddelde grootte. Het geslacht Aconitum is zoozeer wat het 

 bestaan betreft , afhankelijk van hommels , dat het zou uitsterven , als de hom- 

 mels ontbraken. Werkelijk is dan ook aan Kronfeld gebleken , dat de ver- 

 spreiding van hommels en Aconitums op de aarde vrij wel overeenkomt. 



') Naar den griekschen held Ajas (Ajax), uit wiens bloed een bloem, die de beginletters 

 van zijn naam draagt, ontstaan zou zijn. 



2 ) oriëntale = Oostersch. 



3 ) Reeds de ouden leidden het woord aconitum af van aconé: steile rotsen en dit zou 

 dus er op wijzen, dat het geslacht daarop groeide. Misschien is de afleiding van konè: 

 dooding, beter, waarvan dan de a voor de welluidendheid zou geplaatst zijn, daar dit 

 slaat op de vergiftige eigenschappen. 



