FAMILIE 35. 



— RANUNCULACEAE. - 



221 



Tabel tot het d etermi neeren der soorten van Aconitum. 



A. Spoor cirkelvormig opgerold. Bovenste kroonbladen op den rechten nagel vertikaal 

 staand. Bloemen geel. Bladslippen handvormig 5-spletig met breede, wigvormige , 

 gespleten of gelobde slipjes. Bloemtros beneden iets vertakt. A. Lycoctonum blz. 221. 



B. Spoor gekromd maar niet cirkelvormig opgerold. Bovenste kroonbladen op den ge- 

 kromden nagel horizontaal knikkend. Bloemen blauw of violet. Bladslippen 3- of 

 vindeelig met lancet- tot lijnvormige, gaafrandige of ingesneden slipjes. Bloemtros 

 meest enkelvoudig A. Napelias L. blz. 222. 



A. Lycoctonum 1 ) L. Gele monnikskap (fig. 263). 



De wortelstok is kort, schuin opstijgend, met eenige bijna op langgerekte knollen ge- 

 lijkende worteltakken, die aan hun top in eenige krachtige wortelvezels uilloopen. Uitdien 

 wortelstok, die aan zijn boveneinde de overblijfselen van bladen van het vorige jaar draagt 

 en zijdelings een knop voor het volgende jaar, verheft 

 zich de stengel en hieruit komen ook een paar langgesteelde 

 bladen met naar onderen scheedeachtig verwijde scheeden. 

 De stengel, die beneden evenals de bladstelen met recht- 

 afstaande geelachtige haren, naar boven met veel kleinere, 

 gekromde en tegen den stengel aanliggende haren dichter 

 bezet is, draagt eenige korter gesteelde bladen en een 

 eindelingschen bloemtros. 



De bladen zijn in omtrek bijna cirkelrond, met een bij 

 de onderste bladen meer spitse, bij de hoogere meer 

 stompe insnijding aan den voet. De bovenvlakte is dof en 

 kort behaard of bijna kaal, de ondervlakte glanzend, iets 

 langer behaard, de rand steeds gewimperd. 



ledere bloemsteel staat in den oksel van een schut- 

 blaadje, dat bij de onderste bloemen nog ingesneden is, 

 doch bij de hoogere eerst lang spatelvormig en eindelijk 

 lancetvormig wordt. Ook draagt ieder bloemsteeltje nog 

 2 a 3 kleine, lijn-lancetvormige schutblaadjes. De kelk 

 der bloemen is van buiten met kleine, gekromde, gele 



haartjes bezet, de beide bovenste kelkbladen zijn van binnen lang behaard. De beide 

 bovenste kroonbladen reiken tot in den top van het kapvormige kelkblad. De honigbakjes 

 zijn aan den top opgerold (fig. 264). De 3 vruchten zijn 

 eirond-langwerpig, door den blijvenden stijl scheef stekel- 

 puntig, meest kaal. De zaden zijn dwars gerimpeld. 50-125 

 cM. 3-. Juni — Augustus. 



Biologische bijzonderheden. De inrichting der bloem met 

 het oog op de bestuiving is vrijwel als die van A. Napellus , 

 welke straks uitvoerig wordt beschreven. De honig is hier 

 echter zoo diep geborgen, dat alleen hommels met zeer lange 

 slurven er bij kunnen. De helm is hier nl. een bijna recht 

 naar boven stijgende cylinder en bovenin ligt het spiraal- 

 vormig opgevouwen honigkliertje op een steel van circa 20 

 raM. De honigzoekende insecten hebben in dien helm geen 

 steun, doch slechts aan de meeldraden en stampers en dus 

 moet hun slurf ook werkelijk 20 mM lang zijn. Vooral is het 

 weer de Bombus hortorum , die als bezoeker optreedt. Het 

 een gat bijten in den helm is ook hier weder waargenomen met 

 de bedoeling honig te rooven. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant behoort 

 thuis in vochtige bergbosschen en weiden in het Alpengebied 

 en de lagere Duitsche gebergten, doch komt in de laatste 

 reeds verspreid voor. In ons land behoort zij dus niet thuis, 



Aconitum lycoctonum 

 Fig. 263. 



Fig. 264. 

 Bloem van Aconitum Lycoc- 



behalve in Zuid-Limburg, dat in het algemeen in den planten- tonum in het later deel van 



groei meer bij Midden-Europa aansluit en werkelijk is zij en oei 1J ' 



dan ook daar alleen gevonden (Gulpen, Meersen, Epen, Valkenburg, Houthem). 



Lycoctonum komt van lykos: wolf en kteino; dooden, dus beteekent wolfsdood, 

 omdat de wortel dezer plant wolven (en ook andere dieren) kan dooden. 



