FAMILIE 35. 



RANUNCULACEAE. 



223' 



en verder hul; paarden en wagentjes, schoentjes en muiltjes en poppenschocnen op eenige 

 plaatsen. 



L6. Actéea 'i L. 



De bloemen zijn klein en staan in trossen. De planten zijn Vergiftig, de 

 wortel en de bessen werken purgeerend en werden als zoodanig vroeger 

 ook aangewend. 



Tot dit geslacht behoort slechts één soort. 



A. spicata ) L. Chris tof f el kruid (tig. 267). 



De plant riekt onaangenaam. De wortelstok is scheef, kort doch duidelijk geleed, zwart- 

 bruin. van binnen geel en sterk vertakt. De takken zenden boven den grond rechtopstaande, 

 ronde, lang gelede, soms vertakte, met weinig bladen bezette 

 stengels. 



De wortel- en de 1-3 stengelbladen zijn groot, lang !, r e- 

 steeld. in omtrek driehoekig, 3-tallig met enkel of dubbel 

 gevinde blaadjes. De blaadjes der laatste orde zijn eirond. 

 ongelijk ingesneden gezaagd, toegespitst, van boven kaal, 

 bijna glanzend en lichtgroen, van onderen bleekgroen, en op 

 de nerven behaard. Het topblaadje is meest 3-lobbig, de 

 zijblaadjes zijn zittend of kort gesteeld. 



De bloemen vormen meestal 2 gesteelde trossen, een aan 

 den stengeltop en een in den oksel van het bovenste blad. De 

 bloemsteeltjes hebben kleine, soms2-spletige schutblaadjes, zij 

 zijn eerst niet langer dan de bloemen , doch verlengen zich later 

 en staan dan horizontaal af. Zij zijn fijn behaard, roodachtiger en 

 altijd grooter dan de lijn-lancetvormige groene schutbladen. 

 Kelk- en kroonbladen zijn geelachtig-wit. De kelkbladen zijn 

 omgekeerd eirond, concaaf, van. buiten purper-roodachtig, 

 van binnen wicachtig, de kroonbladen zijn wit, korter dan de 



kelkbladen, spatelvormig, langgenageld , zonder honiggroefjes, even lang als de meeldraden. 

 De vruchten zijn zwarte, rondachtig-eironde, glanzende bessen (fig. 267), zoo groot als 

 een erwt, zij zijn bijna even lang als de stelen. 3-6 dM. 2|.. Mei, Juni, zelden Augustus. 



Biologische bijzonderheden. De vereeniging der bloemen tot trossen maakt ze meer op- 

 vallend. De bloemen zijn wel proterogynisch, maar het verschil in tijd tusschen het rijp 

 worden der stempels en het ontlasten van het stuifmeel is slechts 2 — 5 uur. De bloemen 

 bieden geen honig aan en worden dan ook vooral door kevers bezocht, die stuifmeel 

 wenschen. De meeldraden, die naar boven knotsvormig verdikt zijn, maken, als er wind 

 is , een trillende beweging en ontlasten hierbij stuifmeel , zoodat hier ook bestuiving door 

 den wind optreedt. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant bewoont Vochtige bosschen en be- 

 schaduwde plaatsen in Midden-Europa, zoodat haar voorkomen op verschillende plaatsen 

 in Zuid-Limburg ons niet behoeft te verwonderen. Elders is zij in ons land, behalve bij 

 Arnhem . niet aangetroffen. 



Actsea spicata 

 Fig. 267. 



1' 



Xanthorrhiza 3 ) Marsh. 



Dit geslacht is gekenmerkt door het bezit van o, spoedig afvallende, 

 bruinviolette kelkbladen , een blcemkroon , die uit 5 gesteelde , 2-lobbige 



1 ) Actaea komt van actaia: vlier, naar de verwijderde gelijkenis van de bladen en bessen 

 dezer plant op die van de vlierstruik. 



2 ) spicata = aardragend; dit slaat op dé bloeiwijze, die doordat de bloemstelen niet 

 lang zijn . wel wat van een aar heeft. 



a ) Xanthorrhiza wordt afgeleid van xanthos : geel en rhiza: wortel, dus geelwortel naar 

 de kleur van den wortel. 



