FAMILIE 36. 



— NYMPHAEACEAE. 



225 



middenveld straalvormig uitgaande lange donkere strepen met heldere banden 

 er tusschen. Dit komt, doordal het water bij de hooger gelegen deelen 

 ook wat naar boven staat , zoodat het zonlicht daar op een soort bolle lens 

 valt en dus een heldere streep vormt, terwijl zij op de lagere plaatsen op 

 een soort holle lens vallen en zoo de donkere strepen doen ontstaan. 



(Zie verdere bijzonderheden bij waterplanten met drijvende bladen in de 

 inleiding). 



Landvormen. Daalt het water in een plas, waarin waterlelién staan, dan 

 gaan eenvoudig de bladstelen wat schuiner staan, zoodat toch de blad- 

 schijven op de oppervlakte blijven drijven , doch verdroogt de plas geheel , dan 

 zijn de stelen natuurlijk niet in staat de schijven te dragen, doch nu ontwikkelen 

 zich nieuwe bladen met korte, stevige stelen met nauwe luchtkanalen , 

 steviger vaatbundels, een dikkere bastlaag, een steviger opperhuid, die in 

 staat zijn de bladschijven te dragen. Hetzelfde gebeurt, als zaden van 

 waterlelién op een moerassigen bodem ontkiemen , zoodat er dan zuivere 

 landvormen ontstaan. 



Nog eene bijzonderheid is, dat bij de gewone in water groeiende planten 

 de eerste bladen, die bij de ontkieming ontstaan, veelal geene schijven 

 hebben , doch geheel ondergedoken en bandvormig zijn , terwijl eerst de 

 volgende bladen den gewonen vorm hebben. Ontkiemen de zaden op een 

 vochtigen bodem, dan blijven ook de eerste bladen al kort. 



Overwinteren. De waterlelién overwinteren door middel van den wortel- 

 stok, die dan ook heel wat reservevoedsel bevat. 



Tabel tot het determineeren der geslachten der Nymphaeaccae. 



A. Kelk 5-bladig. Kroonbladen op de rugzijde met een honiggroefie. Meeldraden vrij. 



Nuphar blz. 227. 



B. Kelk 4-bladig. Kroonbladen talrijk, zonder honiggroefjes. Meeldraden aan den voet 

 met het vruchtbeginsel verbonden .Vrmptaaea blz. 225. 



1. Nyniphaéa l ) Sm. 



N. aiba-) L. Waterlelie (fig. 268). 



De dikke, horizontale, iets vertakte wortelstok is van boven met lit- 

 teekens van blad- en bloemstelen en van onderen 

 van wortelvezels voorzien. Deze draagt aan het 

 einde de langgesteelde bladen en de bloemen. De 

 blad- en bloemstelen zijn in het midden met 4 

 grootere luchtkanalen doortrokken. De eerste zijn 

 naar beneden driehoekig, naar boven rond en 

 dragen aan den voet lancetvormige steunblaadjes. 

 De bladschijven, die op het water drijven, zijn 

 hartvormig met afgeronden top, lederachtig, van 

 boven donkergroen, van onderen roodachtig, gaaf- 

 randig of iets bochtig. 



De bloemen zijn groot, wit, alleenstaand aan 

 den top der bloemstelen, op het water drijvend, 

 iets welriekend. Kelkbladen zijn er 4, deze zijn eirond (fig. 268), van buiten 

 groen, van binnen wit. Er zijn veel kroonbladen, de buitenste zijn langer 



Nymphaea aiba 

 Fig. 268. 



') Van het Grieksche nymphè: watergodin, om den groei in het water. 

 2 ) aiba = wit. 

 Heukels , Flora. 



15 



