226 — NYMPHAEACEAE. — FAMILIE 36. 



dan de kelkbladen , zij staan in vele rijen, hebben geen honiggroefjes en 

 gaan naar binnen toe geleidelijk in de meeldraden over. Meeldraden zijn 

 er vele. De stempels op het vruchtbeginsel zijn vereenigd tot een cirkel- 

 ronde schijf met lijnvormige, gele stralen. De vrucht is bolrond en bedekt 

 met de litteekens van de kroonbladen en de meeldraden. 4-. Mei — Augustus. 

 Deze soort vervalt in 2 ondersoorten nl.: N. melocarpa en N. candida. 

 Daarvan komt bij ons alleen de eerste ondersoort voor. Zij is gekenmerkt, 

 doordat de nerven der bladlobben uit elkaar treden, doordat de binnenste 

 helmdraden smaller dan of even breed zijn als de helmhokjes, doordat het 

 stuifmeel meest stekelig is, doordat de stempelstralen talrijk (8-24) zijn en 

 meest 1-puntig, geel, doordat het vruchtbeginsel bijna tot aan den top 

 bedekt is door meeldraden en doordat de vrucht bolrond is en tot aan den 

 top met litteekens bedekt is. 



Biologische bijzonderheden. De rijpe vruchten buigen zich weer om tot 

 zij onder water zijn. Gewoonlijk rot dan de vruchtwand of hij springt 

 open door zwelling van het slijm, dat de zaden omhult. Eerst vormt de 

 geheele inhoud een slijmachtigen klomp, doch ten slotte lost dit slijm op 

 en de zaden komen vrij. Ieder zaad is omgeven door een zaadmantel, die 

 los tegen de zaadhuid ligt, zoodat tusschen beide zich een luchtlaag be- 

 vindt. Daardoor drijven ze en worden met het water of door de pooten 

 van watervogels meegevoerd. Eindelijk is de zaadmantel verrot, de lucht 

 ontweken en nu zinken de zaden. Ook bewerken watervogels wel de 

 verspreiding der zaden, doordat zij de vruchten openhakken, om de zaden, 

 die rijk aan voedsel zijn, machtig te worden. Vaak blijven dan eenige 

 door slijm omgeven zaden aan de borstelveeren der mondhoeken zitten, 

 deze worden meegedragen en op andere plaatsen afgestreken. 



Bijzonderheden in verband met de bestuiving. De bloemen sluiten zich 

 bij regen en des nachts, zoodat het stuifmeel beschut is. 



De groote bloem valt flink in het oog door de witte binnenzijde der 

 kelkbladen en de vele witte kroonbladen, terwijl ook de, wel is waar 

 zwakke, honiggeur dient als lokmiddel voor de insecten. De stempel scheidt 

 vocht af, dat waarschijnlijk door insecten wordt gelikt. Toch is het 

 insectenbezoek nooit groot. 



De bloemen zijn homogaam of zwak proterogynisch, doch de stempel 

 blijft eenige dagen geschikt om stuifmeel op te nemen. Kruisbestuiving door 

 insecten treedt, zooals reeds is medegedeeld, weinig op, doch zelfbestuiving 

 is regel, doordat de helmdraden zich sikkelvormig buigen en met hunne 

 knopjes boven de tot een plaat uitgespreide stempels komen te staan. 



Volksnamen. Behalve de volksnaam waterlelie zijn voor deze plant de 

 namen witte waterlelie en witte plomp ook veel in gebruik. Verder noemt 

 men haar in Zuid-Holland boterkarn, bij Woubrugge karnbloem, in Friesland 

 fleschjes, op verschillende plaatsen kankerbladen en kankerbloem, in Zuid- 

 Holland kikkerbloem, in Limburg kol en kollebloem, in Staphorst moat- 

 bloemen, op vele plaatsen pompbladen en plompen, verder snoekeblad in 

 Groningen en Friesland en swannebloemen in Friesland. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De witte waterlelie komt in 

 veenplassen , vijvers, slooten en vaarten in bijna geheel Europa voor en 

 is op dezelfde plaatsen bij ons algemeen. 



