FAMILIE 36. 



— NYMPHAEACEAE. 



227 



Nuphacr lutenm 

 Fig. 269. 



2 Nüphar ') Sm. 



N. lüteum 2 ) Sm. Gel c p 1 O m p (fig. 269). 



De dikke, bijna rolronde, niet sterk vertakte wortelstok, waarop van 

 boven de inplantingsplaatsen der blad- en bloemstelen van vorige jaren als 

 litteekens te zien zijn, terwijl er van onderen bruine vezelwortels uit komen, 

 ligt horizontaal in den bodem der wateren. Daaruit komen aan het einde 

 langgesteelde bladen, wier schijf op de wateroppervlakte drijft. De stelen 

 zijn aan den voet aan weerszijden vliezig verbreed, hebben geen steun- 

 blaadjes, zijn naar boven driekantig en evenals de 

 bloemstelen met tal van kleine luchtkanalen voor- 

 zien. De bladschijf is eirond-hartvormig met afge- 

 ronden top, gaafrandig of fijn gekarteld, lederachtig, 

 van boven glanzend, fraai groen, beneden dof in 

 het blauwgroene overgaand , met uitstekende mid- 

 dennerf. 



De bloemen zijn vrij groot , rusten , tot de vruchten 

 rijp zijn, op den waterspiegel, zijn geel en rieken 

 onaangenaam, zij staan alleen op lange, dikke, 

 ronde stelen. De kelk is 5-bladig, van binnen 

 geel, van buiten meer groenachtig, de bladen zijn 

 eirond-langwerpig , aan den top afgeknot of iets 

 uitgerand. De kroonbladen zijn talrijk, klein, 4 maal zoo kort als de 

 kelkbladen , omgekeerd eirond, met afgeronden top, geleidelijk in den nagel 

 overgaand , aan de rugzijde met een honiggroefje. Zij zitten schijnbaar 

 in 1 rij , werkelijk in 2 rijen. De meeldraden zijn talrijk met langwerpig- 

 lijnvormige helmknopjes; de buitenste meeldraden zijn breeder, bloemblad- 

 achtig. De stempels op het vruchtbeginsel zijn vereenigd tot een trechter- 

 vormig verdiepte schijf (fig. 269), die gaafrandig of zwak gegolfd en 10-20- 

 stralig is, met stralen, die den rand der schijf niet bereiken. De vrucht is 

 fleschvormig , veelhokkig, met vele eironde, iets samengedrukte, geelgrijze 

 zaden in ieder hokje , zonder litteekens der kroonbladen en meeldraden. 

 2J-. Mei — Augustus. 



Biologische bijzonderheden. Bij deze plant zijn niet de zaden , doch is 

 de vruchtwand bijzonder van samenstelling. Als de vrucht rijp is, laat zij 

 van den steel los en drijft, doordat de vruchtbladen in 2 lagen zijn ge- 

 scheiden, een buitenste, groene, saprijke en een binnenste, witte laag, die 

 rijk is aan lucht en de zaden omsluit. Ten slotte laat de buitenste laag 

 los, maar nu splitsen zich de tusschenschotten der vrucht in tweeën, zoodat 

 er halvemaanvormige schijven ontstaan met een vasten buitenwand, waar 

 binnen de zaden liggen, door slijm omhuld. Ook deze drijven door de 

 luchtblazen in het slijm aanwezig. Geleidelijk verrot nu die buitenwand, de 

 luchtblazen ontwijken en de zaden zinken. 



Voor de verspreiding der zaden door vogels geldt hetzelfde, als bij 

 Nymphaea is gezegd. 



Ook bij deze plant sluiten de bloemen zich bij regen en des nachts. 



De gele binnenzijde der kelkbladen en de gele kroonbladen doen ook 



Is waarschijnlijk door samentrekking uit nympharion, het verkleinwoord van nymphè , 

 ontstaan. De bloemen en bladen zijn dan ook kleiner dan bij Nymphaea alba. 

 2 ) Iuteum = geel, naar de kleur der bloem. 



15* 



