230 — PAPAVERACEAE. — FAMILIE 37. 



P. somniferum ') L. Slaapbol (fig. 270). 



Uit den pen wortel komt een blauwgroene, krachtige, rechtopstaande, 

 ronde, onbehaarde (slechts naar boven met enkele 

 stijve haren bezette) stengel, die weinig vertakt is. 



De wortelbladen zijn gesteeld, langwerpig, vindeelig 

 of bochtig getand. De stengelbladen zijn met hart- 

 vormigen voet stengelomvattend , zij zijn minder 

 gedeeld, gewoonlijk slechts ongelijk, doch tamelijk 

 diep getand. Zij zijn ook blauwgroen. 



De bloemen zijn groot, wit met lilakleurigen voet 

 of blauwachtig-rood of purper, met zwarten voet. 

 De bloemstelen en kelken zijn min of meer met af- 

 staande borstels bezet. De helmdraden zijn wit, 

 papaver soEonifemc. naar boven verbreed. De stempelschijf is 10-15-stralig, 

 Fig - m diep gekarteld, de doosvrucht bijna bolrond, onbe- 



haard (fig. 270). 6-12 dM. G. Juni— Augustus. 



Voorkomen en gebruik. De slaapbol is een overoude cultuurplant , wier 

 vaderland Zuid-Europa en Zuid-Azië is. Zij werd oorspronkelijk om de 

 zaden gekweekt en men onderscheidde naar de kleur wit en blauw maan- 

 zaad (de kleur van het zaad staat in verband met de kleur der bloemen, 

 die bij het witte maanzaad lichter zijn). Doch de ouden kenden ook reeds 

 de pijnstillende en andere werkingen van het maansap en zij verstonden 

 het evenzeer, dit zuiver te bereiden. 



Ook nu nog wordt in verschillende landen, vooral in Azië, de maankop 

 gekweekt om het melksap, dat uit de bijna rijpe zaaddoozen vloeit, als 

 men deze insnijdt. Dit sap wordt gedroogd en heet opium. Bij ons wordt 

 de plant ook gekweekt op zwaren grond, echter om het zaad, waaruit een 

 opdrogende, niet verdoovende olie, de papaverolie, geslagen wordt. Zij 

 komt voor in 2 vormen. 

 y. album -) heeft melkwitte kroonbladen met lilakleurigen voet en vuil- 

 witte zaden. 

 ,5. nigrum 3 ) heeft purperkleurige kroonbladen met zwarten voet en blauw- 



zwarte zaden. 

 Ook treft men haar wel als sierplant in tuinen aan en verder hier en 

 daar verwilderd, vooral in de nabijheid van plaatsen, waar zij gekweekt werd. 

 Volksnamen. Behalve als slaapbol staat de plant in Groningen, West- 

 Friesland, op Goeree en Overflakkee, op Walcheren en in het Land van 

 Hulst bekend als blauwmaan of blauwmaanzaad, op Walcheren ook als 

 eulebol of heulbol, in Zuid-Holland als kankerbloem , verder op verscheiden 

 plaatsen als maankop , maanbloem , in Noord-Limburg als oliebussen , in 

 Zuid-Limburg als oliesuiers, in het Oostelijk deel van Noord-Brabant als 

 oliekop , in Zeeuwsch-Vlaanderen als slaaproos. 

 P. Argemóne 4 ) L Ruige klaproos (fig. 271). 



Uit den langgerekten penwortel komt een enkelvoudige of vertakte 

 stengel , die rechtopstaand of iets gebogen opstijgend , vrij rond en gewoon- 

 lijk geheel met aangedrukte, stijve haren bedekt is. 



') somniferum = slaapverwekkend, om de slaapwekkende werking van liet melksap. 

 *) album = wit. J ) nigrum = zwart. 



') afgeleid van argemós, een witte vlek op de iris van het oog, waartegen de plant door 

 de ouden werd aangewend. 



