FAMILIE 37. 



IWIWVFKACFAF. 



233 



2. Cheliddnium ') Trn. 



C. majus ' 2 ) L. Stinkende gouw e (fig. 275). 



De plant heelt een onaangenamen geur en bevat een geel melksap, dal 

 uit iedere verwonding te voorschijn komt. 



Uit den verlengden, cylindrisch-kegelvormigen wortel komen verscheiden 

 rechtopstaande, vertakte, ronde, brosse, knoo- 

 pige, met lange, afstaande haren bezette stengels. 

 Deze dragen teere, van onderen blauwgroene 

 bladen. De onderste zijn gevind met 5-7 kort- 

 gesteelde blaadjes, wier stelen aan den voet 

 bladachtig verbreed zijn, de hoogere zijn vin- 

 spletig met eironde, ongelijk ingesneden gekar- 

 telde slippen. De bladen zijn van onderen 

 behaard. 



De bloemen zijn geel, vrij klein en staan in 

 armbloemige, gesteelde, schermvormige bijscher- 

 men in de bladoksels en zijn soms gevuld. De 

 kelkbladen zijn geelachtig, langwerpig-elliptisch. 

 De kroonbladen zijn 4, in den knop regelmatig 

 opgerold. De stijl is kort, de stempel 2-lobbig. 

 De doosvrucht is lijnvormig, 3 a 4 cM lang, 

 onbehaard, 1-hokkig, hauwachtig, ook daar- 

 door , dat zij zich met 2 kleppen van beneden 

 naar boven opent en 2 rijen zaden bevat (fig. 

 275 a). 3-9 dM. 2J.. Mei— Herfst. 



De var. , r 5 lacinidtum 3 ) MUI. heeft langer gesteelde blaadjes, die evenals de 

 bladslippen der bovenste bladen vinspletig zijn met ingesneden slippen. 

 Ook zijn de kroonbladen vaak gekarteld. 



Biologische bijzonderheden. Het gele melksap der plant is eenigszins 

 vergiftig, het bevat verschillende alkaloïden en is dus een beschuttend 

 middel voor de plant. 



Op de bladen zijn soms knopjes waargenomen, die later nieuwe planten 

 vormen, dus voor ongeslachtelijke vermenigvuldiging der plant zorgen. 



De bloemstelen krommen zich bij regenachtig weer en bij nacht om het 

 stuifmeel te beschutten. 



In de bloemen steekt de stempel boven de meeldraden uit, zoodat van 

 spontane zelfbestuiving geen sprake kan zijn. Stuifmeelvretende vliegen en 

 stuifmeelverzamelende bijen komen echter naar de bloemen vliegen en 

 bewerken zelf- of kruisbestuiving. De kleinere vliegen zijdelings naar de 

 bloemen en bewerken zelf- en kruisbestuiving, de grootere, die naar het 

 midden der bloem komen aangevlogen, kruisbestuiving. Bij regenachtig 



Chelidonium majus. 



Fig. 275. 



a opengesprongen vrucht, b zaad. 



') De naam stamt waarschijnlijk af van het Grieksche chelidoon: zwaluw, en heeft 

 volgens sommigen daarop betrekking, dat de plant zou beginnen te bloeien, als de zwaluwen 

 terugkomen, terwijl zij daarmee eindigt, als deze vogels vertrekken. Volgens anderen zouden 

 de zwaluwen het melksap der plant gebruiken, om er de oogen der jongen mee te bestrij- 

 ken, om ze spoedig te doen opengaan. 



•) majus = g.ooter of eenvoudig groot, in tegenstelling met Chelidonium minus, zooals 

 vroeger Ficaria verna wel genoemd werd. 



3 ) laciniatum = ingesneden. 



