FAMILIE 39. CRUCIFERAE. — 251 



hebben). De onderste zijn lancetvormig , aan weerszijden met 1 of 2 

 tanden, de hoogere zijn langwerpig, naar voren breeder. 



De bloemen zitten in eindelingsche trossen, zijn groot, goudgeel (bij de- 

 gekweekte plant meest donkeroranje tot donkerpurper, soms gevuld), 

 welriekend. De kelkbladen staan rechtop, 2 hebben zakvormige aanhangsels, 

 zij zijn wat korter dan de bloemsteel. De stempel bestaat uit 2 uiteen- 

 staande, afgeronde plaatjes. 



De hauwen staan rechtop, zijn samengedrukt vierkant en grijsachtig, 

 aangedrukt behaard met 1-nervige kleppen (fig. 287). De zaden zijn ovaal, 

 samengedrukt, aan den top smal gevleugeld en staan in één rij in de 

 vrucht. 2-4,5 dM (de gekweekte tot 9 dM). i±. Mei, Juni. 



Biologische bijzonderheden. Bij de groote bloemen zijn kleur en geur 

 (naar violen) lokmiddelen. De honig wordt alleen aan den voet der korte 

 meeldraden afgescheiden en in de zakvormige aanhangsels van 2 kelkbladen 

 bewaard. 



De helmknoppen springen naar binnen open, het onderste deel der helm- 

 knoppen der langere en het bovenste deel van diezelfde deelen der kortere 

 meeldraden raakt den stempel , zoodat spontane zelfbestuiving onvermijdelijk is. 



De stempel met de helmknoppen er om, sluiten den toegang tot de bloem- 

 kroonbuis geheel af. Bij insectenbezoek zal kruisbestuiving niet uitblijven, 

 doordat de bezoekers met de tegengestelde zijde van hun slurf stempel en 

 helmknopjes aanraken. 



De vleugelrand aan de zaden dient als verspreidingsmiddel voor deze. 



Volksnamen. Behalve muurbloem heet de plant ook muurviolier (Wal- 

 cheren, Zeeuwsch-Vlaanderen), verder flier (Zeeland), filetten (vele plaatsen), 

 goudlak of gouden lakens (Veluwezoom, Friesland, Noord-Brabant) , nagel- 

 bloem (Graafschap Zutphen), steenfiolen (Limburg), theebloem (Zuid-Holland, 

 Noord-Brabant). 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant komt op muren en 

 rotsen in Zuid- en Midden-Europa voor, zij is ook bij ons op oude muren 

 reeds lang ingeburgerd. Tevens is zij reeds een overoude sierplant, ook 

 de variëteit met gevulde bloemen. 



2. Nastürtium ') B. Br. Waterkers. 



Kelkbladen uitgespreid, aan den voet gelijk. Stempel gaaf of ingesneden. 

 Vruchten of cylindrische hauwen öf langwerpige of ovale flauwtjes. Kleppen 

 bol, zonder uitstekende nerven. Snavel kort of ontbrekend. Zaden klein, 

 ovaal, samengedrukt, niet gevleugeld, in 2 onregelmatige rijen staand. 

 Bloemen wit of geel , vrij klein. 



Bladen meest vindeelig of gevind. Plant geheel of bijna onbehaard. 



Biologische bijzonderheden. De kleinheid der zaden doet ze gemakkelijk 

 door den wind verspreiden. 



Tabel tot het determineeren der soorten van het geslacht Nastürtium. 



A. Bloemen wit. Stengel aan den voet kruipend, wortelend, soms opgericht en niet wor- 

 telend. Zijblaadjes, zoo aanwezig, elliptisch, ovaal, rond of lancetvormig, topblaadje 

 eirond, soms met hartvormigen voet bij de onderste bladen. Vruchtstelen omstreeks 

 zoo lang als de hauwen N. officinale blz. 252. 



B. Bloemen geel. 



l ) Nastürtium moet waarschijnlijk afgeleid worden van het grieksche anastrution: middel 

 tot oprichten , tot herstel , om de prikkelende werking, die men aan sommige soorten toeschreef. 



