FAMILIE 39. 



— CRUCIFERAE. 



267 



2. Hauwen dikker dan de stelen. Tusschenschot dun, vlak. 



a. Tusschenschot zonder nerven. Hauwen langer dan 3 cM. 



a. Stengel ruw behaard. De onontwikkelde bloemen steken boven de ontwik- 

 kelde uit. Hauwen circa 2 maal zoo lang als de afstaande stelen, niet boven 

 de bloemen uitstekend S. Loeselil blz. 268. 



,!. Stengel kaal. Hauwen circa 4 maal zoo lang als de stelen, ver uitstekend 



boven de in één vlak staande bloemen S. Irlo blz. 269. 



Zie ook in den tekst S. Wolgense blz. 270. 



b. Tusschenschot met nerven. Bladen 2-3-VOUdig gevind. Stengel kort behaard. 

 Hauwen circa 27.. maal zoo lang als de afstaande stelen, 2 a 3 cM lang, niet 

 boven de bloemen uitstekend. Kleppen zwak 3-nervig . . . S. Sophia blz. 270. 



S. officinale ') L. Raket (fig. 307). 



Uit den penwortel komt een stijf rechtopstaande, ronde, eerst enkel- 

 voudige, later uitgespreid vertakte stengel, die met korte, stijve, aan den 

 voet verdikte haren bezet is. Deze zijn beneden aan den stengel naar 

 beneden gekeerd en verspreid, doch hooger op staan zij af en dichter bij 

 elkaar. De bladen zijn alle gesteeld en vindeelig, 

 aan weerszijden , doch vooral aan den rand stijf 

 behaard , de onderste vindeelig met 2 a 3 paar 

 langwerpige, getande slippen en een zeer groote, 

 spiesvonnige, ongelijk getande eindslip, de hoogere 

 bijna spiesvormig driedeelig, de zijslippen sterker 

 getand en wat naar beneden gebogen, de midden- 

 slip verlengd, minder getand, de bovenste eindelijk 

 lijn-lancetvormig, weinig of niet getand. 



De bloemen staan in eindelingsche trossen , zijn 

 kort gesteeld , bleekgeel en klein. De kelkbladen 

 zijn even lang als de bloemstelen , behaard en 

 vallen spoedig af. De kroonbladen hebben een 

 bijna omgekeerd hartvormige plaat. De vruchttrossen zijn lang, onbebladerd, 

 met tegen de spil liggende stelen. De hauwen zijn naar den top versmald, 

 priemvormig, meestal behaard, zij liggen tegen den stengel en hebben 

 zwak 3-nervige kleppen. De zaden zijn rondachtig-langwerpig , klein, 

 met fijne puntjes, bruin. 3-8 dM. O, misschien ook 00. Mei — September. 



Als variëteit komt voor /3. leiocdrpa D. C. 2 ), met 

 onbehaarde hauwen. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De 

 plant komt door geheel Europa voor op ruige 

 plaatsen , aan heggen en wegen en is ook bij ons 

 algemeen. Ook de var. p. leiocarpa is vrij algemeen. 



Gebruik. De plant werd vroeger als versterkend 

 en borstzuiverend middel aangewend en vooral 

 tegen heeschheid aangeprezen. 



S. altissimum 3 ) L. (S. pannónicum l ) Jacq.) Hon- 

 gaarsche raket (fig. 308). 



Uit den wortel komt de rechtopstaande, weinig 

 vertakte, ronde, borstelig behaarde (vooral beneden) 

 stengel. De wortelbladen staan in een roset, zijn ruw behaard, diep 



Sisymbrium officinale 

 Fig. 307. 



Sisymbrium altissimum 

 Fiff. 308. 



i) officinale = geneeskrachtig. ') leiocarpa = onbehaardvruchtig. 



3 altissimum = zeer hoog. 4 ) pannónicum =: Hongaarsch. 



