FAMILIE 39. 



— CRUCIFEKAE. — 



315 



Biologische bijzonderheden. Aangezien de kelkbladen rechtopstaan , is de 

 honig niet, zooals bij Sinapis, van buiten af bereikbaar. Alle helmknopjes 

 keeren hun opengesprongen zijde naar den stempel, die der kortere meel- 

 draden staan er mee op dezelfde hoogte, die der langere erboven, zoodat 

 spontane zelfbestuiving meer begunstigd is dan bij Sinapis. Deze schijnt 

 echter geen uitwerking te hebben. 



Volksnamen. Ook deze plant wordt in vele streken genoemd als Sinapis 

 arvensis, dus gele kiek, herik, kiek, krodde, walderik. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant komt op bebouwden 

 zandgrond in geheel Europa voor en is ook bij ons algemeen. Zij is een 

 evenzeer gehaat onkruid als Sinapis arvensis, getuige ook de menigte 

 volksnamen, die er steeds voor pleiten, dat de plant bijzondere, hier 

 onaangename, eigenschappen bezit. 



De zaden van planten, op korenvelden groeiende, worden vaak met het 

 koren meegemalen en heeten wel de oorzaak te zijn van de zoog. kriebel- 

 ziekte (raphania), als het brood van zulk meel gegeten wordt. Dit is 

 echter onjuist, die ziekte wordt veroorzaakt door vermenging van het meel 

 met het vergiftige moederkoren. Dit is een in de graankorrels woekerende 

 zwam, Claviceps purpurea en is deze aanwezig, dan vormt zich op de 

 plaats van een of meer korrels in de graanaar een langwerpig, rolrond, 

 purpergrijs of zwartgrijs lichaam, dat uit de aar steekt. 



Daaruit komt 



44. R&phanus ') Tm. 



R. sativus 2 ) L. Radijs. Ramenas (fig. 382). 



De wortel is opgezwollen, vleezig, rood, wit of zwart, 

 een rechtopstaande, sterk vertakte, met eenige 

 borstelharen bezette stengel , die uitstaande tak- 

 ken heeft. De onderste bladen zijn gesteeld, lier- 

 vormig-vindeelig, de onderste slippen er van zijn 

 zeer klein en staan vrij ver van elkaar, de 

 hoogere zijn grooter, langwerpig, afgerond, onge- 

 lijk gekarteld, de topslip is het grootst. De 

 bovenste bladen zijn langwerpig-lancetvormig, 

 spits, bijna gaafrandig, alle zijn met enkele 

 borstelharen bezet. 



De bloemen zitten in eindelingsche en oksel- 

 standige trossen, zijn groot, wit of lila met 

 violette aderen. De kelkbladen staan opgericht, 

 de kroonbladen zijn zeer lang genageld. 



De vruchttros is zeer langgerekt en los. De hauwen staan op even 

 lange, afstaande stelen, zijn rolrond, geleidelijk in den snavel versmald, 

 glad, dik, gezwollen, zonder vernauwingen en vallen niet in leden uiteen 

 (fig. 382). 5-8 dM. O of OO. Mei, Juni, zelden September, October. 



Gekweekte vormen zijn: 



«. niger 3 ). Ramenas. Wortel zeer groot, meest knolvormig, van buiten 

 zwart, scherp smakend. 



Raphanus satitfus 

 Fig. 382. 



Raphanos was reeds de Grieksche naam voor radijs en komt waarschijnlijk van raphis: 

 naald, omdat de wortel zich plotseling samentrekt tot een staart of naaldvormig aanhangsel. 

 2 ) sativus = gekweekt. 3 ) niger = zwart. 



