FAMILIE 41. — V10LACEAE. — 319 



blijvend, aan den voet met aanhangsels. Kroonbladen 5, het onderste aan 

 den voet gespoord. Meeldraden 5. Helmknopjes met korte draadjes, naar 

 binnen openspringend, vergroeid of samenneigend, de 2 naar beneden 

 staande met 2 honigafscheidende aanhangsels in de spoor. Stijl ongedeeld.. 

 Zaden talrijk. 



1. Yiola ') Trn. Viooltje. 



Kelkbladen ongelijk. Helmknopjes samengekleefd , met een helmbindsel,. 

 dat zich boven de helmhokjes uitstrekt. Vruchtbeginsel 1-hokkig met 1 

 stijl en 1 stempel. Doosvrucht 3-kleppig, met vele ei-bolronde zaden. 



Bloemen violet, blauw, wit, geel of met verschillende kleuren, alleen- 

 staand op een steel, die gewoonlijk schutblaadjes draagt, aan den top 

 teruggekromd. 



Bloemen vaak in 2 soorten aan dezelfde plant, nl. groote, open (chas- 

 mogame), vaak onvruchtbare bloemen en kleine, gesloten blijvende (kleisto- 

 game) bloemen, met onontwikkelde bloemkroonbladen. Deze laatste zijn 

 steeds vruchtbaar. De eerste soort komt meest het eerst en deze staan op 

 lange, boven omgebogen stelen. 



Bladen enkelvoudig, gesteeld , gekarteld-gezaagd. Kruidachtige planten. 



Biologische bijzonderheden. De eigenaardige bouw der bloemen wijst er 

 op, dat zij wel aangepast zullen zijn aan bepaalde insectengroepen. 

 Werkelijk zijn de meeste bijenbloemen. Zij zijn homogaam. Het onderste 

 grootste bloemkroonblad vormt een geschikte zitplaats voor het honig- 

 zoekende insect, het loopt in een spoor uit, waarin de 2 aanhangsels der 

 onderste helmknopjes liggen, die honig afscheiden. De bij, die honig wil 

 zuigen, moet dus haar slurf langs dit bloemkroonblad naar achteren bewegen 

 om bij den honig in de spoor te komen. De verlengde helmbindsels der 

 helmknopjes , die zich dus boven de knopjes uitstrekken , vormen een 

 vliezige, kegelvormige holle ruimte, die den stijl onder den stempel omvat 

 en waarin bij het openen der hokjes aan de binnenzijde het stuifmeel valt. 

 Het bovendeel van den stijl met den stempel steekt uit dien kegel en sluit 

 den ingang der bloem af, zoodat de honigzoekende insecten eerst denstem- 

 pel aanraken , waarbij zij den stijl naar boven drukken , om er met de slurf 

 onder door te komen. Door dit naar boven gaan van den stijl opent zich 

 de kegel der helmbindsels en daaruit valt stuifmeel op de bovenzijde van 

 de slurf. Hoe hierdoor groote kans is op kruisbestuiving zal bij de ver- 

 schillende soorten worden opgegeven, daar de inrichting van het bovenste 

 deel van den stijl en van den stempel verschillend is. 



De doosvruchten springen bij de Violasoorten met 3 bootvormige kleppen 

 open en op deze liggen de zaden. Het deel, dat de kiel van ieder bootje 

 vormt, is dik, terwijl de zijwanden dun zijn. Door het ongelijk uitdrogen 

 dezer lagen buigen de zijwanden zich naar elkaar, waardoor de er op lig- 

 gende zaden ten slotte met zoo groote kracht gedrukt worden, dat zij wel 

 tot 1 meter ver wegspringen. Merkwaardig is nog dat dit wegslingeren 

 niet te gelijk gaat voor de 3 kleppen , doch achtereenvolgens en ook dat 

 aan iedere klep het samentrekken aan den top begint en zich naar den voet 

 voortzet, zoodat ook hier het uitslingeren geleidelijk gaat. 



i) van 't Grieksche ion: violet, hetgeen op de kleur der bloem slaat, volgens anderen 

 een verkleinwoord van het Latijnsche vis: kracht, hetgeen dan zou slaan op de vrij groote 

 bloemen bij de kleine planten. 



