FAMILIE 41. 



— VIOLACEAE. — 



321 



B. De bovenste 4 kroonbladen opgericht (de middelste 2 naar de bovenste 2 gericht en 

 deze met hunne randen bedekkend). De onderste 3 kroonbladen aan den voet gebaard. 

 Stijl opstijgend. Stempel bijna bolrond, hol, met een zijwaartsche opening, die een 

 klepje aan den onderrand draagt. Stennbladcn handdeelig of vinspletig. 



a. Steunbladen handdeelig. Spoor even lang als of nauwelijks langer dan de kelk- 

 aanhangsels. Bloemen geel, zelden de bovenste kroonbladen of alle blauwviolet. 



V. lutea blz. 326. 



b. Steunbladen liervormig-vinspletig. Spoor dubbel zoo lang als de kelkaanhangsels. 

 Bloemen geel of driekleurig, zeer verschillend in grootte . . V. tricolor blz. 326. 



V. palüstris ') L. Moerasviooltje (fig. 386). 



De wortelstok kruipt en heeft dunne, witachtige uitloopers. Uit dien 

 wortelstok komen de langgesteelde bladen en de 

 bloemstelen. De bladen zijn rondachtig-niervormig, 

 stomp of kort toegespitst, onbehaard, aan weers- 

 zijden groen, doch van onderen bleeker, vaak met 

 roode puntjes. Aan den voet vandenongevleugelden 

 bladsteel zitten eironde, toegespitste, aan den rand 

 fijn klierachtig getande steunblaadjes. 



De bloemstelen zijn langer dan de bladen, iets 

 kantig en dragen in of onder het midden 2 schut- 

 blaadjes. De bloemen zijn vrij klein, bleeklila, 

 reukeloos. De kroonbladen zijn omgekeerd eirond, 

 stomp, de bovenste 2 zijn eenkleurig, de zijde- 

 lingsche 2 hebben een donkerviolette streep, het 

 onderste is purperroodachtig, geaderd, met een korte, stompe spoor, die 

 weinig langer is dan de kelkaanhangsels. De stijl is naar boven iets ver- 

 dikt, loopt uit in een plaatvormigen , scheeven stempel, die naar onderen in 

 een kort snaveltje uitloopt (fig. 386). De vruchtstelen staan, als de vrucht 

 rijp is, rechtop, zijn aan den top haakvormig gekromd, met een hangende 

 doosvrucht. De doosvrucht is iets langer dan de kelk, stomp, onbehaard. 

 5-15 cM. 2j.. April, Mei. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant komt in geheel Europa, 

 behalve aan de kusten der Middellandsche Zee, op moerassigen heide- en 

 veengrond voor. Bij ons is zij vrij algemeen, vooral op moerassige heiden 

 <ook wel in duinpannen), doch weinig in laag veen. 



V. hirta 2 )L Ruig viooltje (fig. 387). 



Van het Maartsch viooltje onderscheidt zich dit, 

 doordat de bloemen geen geur hebben, door het ont- 

 breken van uitloopers, door de sterkere beharing van 

 alle deelen, door de langwerpig-hartvormige (niet 

 rond-hartvormige) bladen, door de lichtere kleur der 

 bloemen en ook door het grooter aantal van deze. 



De plant heeft een dikken wortelstok, zonder uit- 

 loopers. Uit dien wortelstok komen tal van lang- 

 gesteelde wortelbladen , die min of meer langwerpig- 

 hartvormig, stomp gekarteld en dicht behaard zijn 

 (evenals de geheele plant). In het begin van den 

 bloeitijd zijn de bladen nog klein, meest opgevouwen 

 en de haren , behalve die van den bladsteel , zijn nog 

 dicht aanliggend, zoodat zij pas met een loupe zijn waar te nemen. Later 



Viola hirta 



F ie. 387. 



') palüstris = moeras. 

 Heukels, Flora. 



-) hirta = kortharig. 



2: 



