324 



— VIOLACEAE. — 



FAMILIE 41. 



langwerpig, evenals de bloemen vrij kort gesteeld, zoodat de steun- 

 bladen vrij lang schijnen. Spoor geelachtig-wit of geelgroen. 



jS. lucórum ') Rchb. Stengels bijna rechtopstaand, 15-30 cM lang. 

 Bloemen en bladen grooter dan bij de vorige en langer gesteeld. 

 Bladen dieper hartvormig ingesneden. Spoor meest wit. 



y. flavicórnis 2 ) Sm. Stengels 2-10 cM lang, liggend. Bladen klein, 

 alle hartvormig, vaak iets grijsgroen. Spoor geelachtig. 



o. montdna 2 ) L. Plant groot, krachtig, 20-50 cM hoog met dikken, 

 kortbehaarden stengel. Bladen aan den voet afgeknot of hartvormig, 

 kortbehaard. Steunbladen der middelste bladen even lang als de 

 steel, die der bovenste veel langer dan deze. Bloemen groot. 



i. lancifólia 4 ) Thore. (V. lactea 5 ) Sm.). Bladen eirond, langwerpig of 

 bijna lancetvormig, de onderste hartvormig. 



Biologische bijzonderheden. Omtrent de bestuiving geldt het bij V. odorata 

 gezegde, ook wat de kleistogame bloemen betreft. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. Het hondsviooltje of bosch- 

 viooltje, zooals het ook wel genoemd wordt, komt op heidegrond, in 

 weiden en bosschen in geheel Europa voor. Bij ons is de vorm a. algemeen, 

 5. vrij zeldzaam, y. alleen gevonden op Terschelling bij een eendenkooi bij 

 de Grie, 1. alleen aangetroffen in de duinen bij Noordwijk en is =. 

 zeldzaam. 



V. mirabilis 6 ) L Grootblad viooltje (fig. 390). 



Uit den wortelstok komen een of meer rechtopstaande stengels, die eerst zeer kort geleed 

 zijn, zoodat de plant bijna stengelloos schijnt, doch tijdens het opengaan der bloemen 

 verlengen zich de stengelleden vrij sterk en zijn van een rij haren voorzien. De bladen 



van het wortelroset zijn langgesteeld, met eenrijig behaarde 

 stelen, met breed hartvormigen voet, overigens bijna nier- 

 vormig, klein gekarteld, met korte, stompe punt. Destengel- 

 bladen zijn korter gesteeld doch overigens gelijk van vorm 

 met de andere, zij hebben van onderen verspreid behaarde 

 nerven. De steunbladen der wortelbladen zijn groot, gaaf- 

 randig of iets gekarteld, spits, die der stengelbladen zijn 

 meest iets getand, alle zonder franje. 



De bloemen zijn bleekblauw, groot, welriekend. Het won- 

 derlijke (zie de beteekenis van mirabilis) van deze plant is, 

 dat de eerste bloemen uit de oksels der bladen van het 

 wortelroset komen en langgesteeld zijn met volkomen kroon- 

 bladen, dus chasmogaam, doch meest onvruchtbaar zijn, 

 terwijl aan de zich later ontwikkelende stengels uit de blad- 

 oksels kortgesteelde, half kleistogame, vruchtbare bloemen 

 komen, wier kroonbladen mees al weinig ontwikkeld zijn. 

 Van daar dat deze plant in de verschillende periodes van 

 haar groei een zoo verschillend uiterlijk heeft. Eerst gelijkt 

 zij op Viola odorata, doch mist de uitloopers van deze en onderscheidt er zich van door 

 de eigenaardige beharing en de nooit franjedragende steunbladen, ook door de lichtgroene, 

 bijna glanzende bladen. Later gelijkt zij meer op V. silvatica, doch ook van deze is zij 

 door bovengenoemde kenmerken gemakkelijk te onderscheiden. 



De bloemstelen zijn driekant, onbehaard, met 2 schutblaadjes boven het midden. De kelk- 

 bladen zijn vrij groot. De bloemen zijn grooter dan bij V. odorata. De spoor is langer dan de 

 kelkaanhangsels. De doosvrucht is toegespitst, onbehaard (fig. 320). 2-3 dM. ty. April— Juni. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant komt in de bergbosschen op kalk- 

 grond in Midden- en Noord-Europa voor. Of zij werkelijk in ons land, bij Maastricht, 

 gevonden is, is twijfelachtig. 



Viola mirabilis 

 Fig. 390. 



i) lucorum = bosch. 

 !) lancifolia = lansbladig. 



-) flavicórnis = blondhoornig. :i ) montana = berg. 



5) lactea = melkwit. '■) mirabilis = bewonderenswaardig. 



