336 — HYPERICACEAE. — FAMILIE 44. 



met iets getanden rand en met zwarte streepjes en puntjes. De meel- 

 draden zijn korter dan de kroonbladen. De doosvrucht is langwerpig- 

 ■eirond (fig. 401), voorzien van 2 of 3 strepen en van onregelmatig staande 

 blaasjes. 2-8 dM. 2J-. Einde Juni— September. 



Biologische bijzonderheden. De inrichting der bloem met het oog op de 

 bestuiving is a. v. : Bij het opengaan der bloem buigen zich de kroon- 

 bladen en de meeldraden naar buiten en ook de stijlen gaan naar buiten 

 staan, waarbij zij onderling circa hoeken van 90° met elkaar maken (fig. 402). 

 Al spoedig buigen nu de meeldraden zich naar binnen, 

 doch daarbij blijft het bovenste deel der helmdraden 

 recht, alleen het onderste is gebogen. Nu openen zich 

 de helmknopjes en valt er stuifmeel uit, doch dit valt 

 niet op de stempels, daar deze iets hooger staan. In 

 den namiddag van denzelfden dag of op den volgenden 

 morgen vormen de kroonbladen dunne rolletjes en ver- 

 drogen daarna. De meeldraden blijven tot op den 



F ! Cf Af)0 



„, b ' ' . tweeden dag frisch en verdrogen dan ook, doch komen 



Bloem van Hypencum ö ö ' 



perforatum. ook dan niet met de stempels in aanraking. Is dus 



s. destempeis. spontane zelfbestuiving geheel uitgesloten, voor kruis- 

 en zelfbestuiving als gevolg van insectenbezoek is heel 

 veel kans. Hoewel de bloem geen honig bevat, komen toch stuifmeeletende 

 zweefvliegen , vliesvleugeligen en kevers op bezoek, zelfs komen wel honig- 

 zoekende insecten, die echter de bloem spoedig weer verlaten. Van de 

 bezoekers zetten zich de grootere op de helmknopjes en stijlen of kruipen 

 er over heen en daar de helmknopjes van boven zijn opengesprongen en 

 de stempelvlakten ook aan de bovenvlakte liggen en bijna op dezelfde 

 hoogte, is er groote kans, dat de onderzijde van het insectenlichaam met 

 beide in aanraking komt. Kleinere insecten zetten zich op de kroonbladen 

 en raken met den kop de helmknopjes en stempels aan , waardoor hetzelfde 

 bewerkt wordt. 



De bouw der andere soorten met het oog op de bestuiving is vrijwel 

 dezelfde. Zie echter bij H. humifusum. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant komt op droge, on- 

 bebouwde , grazige plaatsen in geheel Europa voor en is ook bij ons alge- 

 meen, doch weinig op veengrond. 



Volksnamen. Op vele plaatsen heet de plant Sint-Janskruid, in Zeeuwsch- 

 Vlaanderen boksstalen, in Zuid-Holland oliebloempje, in Salland en het 

 Oostelijk deel van Gelderland: jaag den duivel. Deze laatste naam 

 staat in verband met de kracht, die de plant heet te bezitten, om den 

 duivel te verjagen. Hierover zou de duivel zoo woedend zijn geworden, 

 dat hij de plant met naalden doorstak, waarvan de litteekens nu nog op 

 de bladen te zien zijn. De plant bleef echter tot heil der menschheid be- 

 houden, want ook nu nog wordt uit het kruid een roode olie gekookt, de 

 Sint Jansolie, die bij het bijgeloovige volk nog steeds als geneesmiddel in 

 hoog aanzien staat, vooral als de plant, waaruit de olie is bereid, op 

 St. Jan is geplukt. De plant was in oude tijden gewijd aan Odin, de 

 Christenen wijdden haar later aan Johannes den Dooper, waarmede natuurlijk 

 de naam St. Janskruid in verband staat. 



