FAMILIE 53. 



RUTACEAE. 



379 



Voorkomen. De plant is inheemsen in Zuid-Siberie en Mongolië, doch komt sedert 

 1846 hier en daar in heggen en op moesgrond voor op verschillende plaatsen in Europa. 

 Zoo is zij ook bij ons op een paar plaatsen nl. onder struiken langs een binnengracht bij 

 Kuilenburg en bij Valkenburg (L.) aangetroffen en schijnt daar stand te houden, zich zelfs 

 te verspreiden. 



Familie 53. Rutaceae Juss. Ruitachtigen. 



Bladen (bij de inlandsche soorten) verspreid, enkelvoudig of gedeeld. 

 Steunblaadjes ontbrekend of klein. Bloemen 2-slachtig of soms 1-slachtig. 

 Kelk 3-5-spletig of -deelig. Kroonbladen in den knop dakpansgewijze 

 liggend, zelden klepvormig. Meeldraden meest dubbel, soms 3-maal zooveel 

 als kroonbladen, met deze samen op een vleezige schijf ingeplant. Helm- 

 draden soms verbonden. Helmknopjes naar binnen openspringend. Vrucht- 

 bladen 2-5, gescheiden of tot een veelhokkig vruchtbeginsel vergroeid, 

 met evenveel stijlen als vruchtbladen, die soms echter van boven vergroeid 

 zijn. Zaden meest omgekeerd. Doosvrucht zich met 4-5 lobben aan den 

 top openend. 



1. Ruta ') Trn. 



R. gravéolens '■) L. Wijnruit (fig. 455). 



Uit den houtigen en vertakten wortel komen verscheidene, in den winter naar boven 

 afstervende, maar in het onderste deel overwinterende, vertakte, ronde en onbehaarde 

 stengels. De takken zijn afstaand en zijn als de bladen 

 blauw-grijsgroen. De bladen zijn in omtrek rondachtig-drie- 

 hoekig, gesteeld, afnemend 2-3-voudig gevind (eigenlijk 

 vindeelig) met langwerpige . stompe of afgeknotte , stekelpuntige 

 blaadjes en omgekeerd-eirond topblaadje. De blaadjes zijn 

 van onderen met groene klieren bezet. 



De bloemen staan in eindelingsche tuilen, zijn geelgroen, 

 de middelste bloem is meest 5-tallig, de andere zijn 4-tallig. 

 Bij de 4-tallige bloemen is de kelk 4-slippig met langwerpige . 

 getande of gegolfde, blijvende slippen, de bloemkroon 

 4-bladig, met getande of gaafrandige kroonblaadjes , die 

 langer d:n de kelk zijn en van binnen meer zuiver geel, 

 van buiten groengeel zijn, verder zijn er 8 meeldraden en een 

 vruchtbeginsel met 8 honigkliertjes aan den voet. De vrucht- 

 tros is kort en los, de vruchtstelen zijn een weinig langer 

 dan de kelk. De vrucht is bolrond en springt met 4 a 5 

 stompe lobben open (fig. 455). De geheele plant riekt sterk. 

 3-9 dM. ^-b. Juni— Augustus. 



Biologische bijzonderheden. De inrichting der bloem met het oog op de bestuiving is 

 vrij wel als bij Parnassia. doordat ook hier de meeldraden na elkaar tot ontwikkeling 

 komen en eerst daarna de stempel. Evenals daar neemt eerst ieder der opengesprongen 

 helmknopjes haar plaats in in het midden der bloem en daar staat later de stempel, dus 

 is kruisbestuiving vrij wel verzekerd. Ook hier komen, doordat de honig openligt, vliegen 

 en bijen met korte slurven op bezoek, doch hier komen in de vuilgele bloemen geen 

 kevers, wat wel bij de witte Parnassiabloemen het geval is. Een verschil met de Parnassia- 

 bloem is ook hierin gelegen, dat hier de helmdraden, voor de bloem verwelkt, nog eens 

 in de hoogte komen en daardoor het stuifmeel, dat er nog op zit, op den stempel kan 



Ruta gravéolens 

 Fie. 455. 



i) rute komt van ruomai : terughouden en berust op de werking dezer plant om den 

 geslachtsprikkel te verminderen. -) gravéolens = sterk riekend. 



