390 — AQUIFOLIACEAE. — FAMILIE 59. 



Biologische bijzonderheden. De meeldraden en kroonbladen staan in 

 de geopende bloemen zoo wijd uit, dat het honigafscheidende kussen om 

 het vruchtbeginsel in den zonneschijn glanst, waardoor insecten gelokt 

 worden. Voor vlinders en langsnuitige hommels ligt de honig te open, 

 doch het wemelt op de bloemen van kortsnuitige insecten. De bloemen 

 zijn protrandrisch. De helmknopjes springen naar buiten open, doch de 

 stempel is eerst verscheiden dagen later geschikt om stuifmeel op te nemen 

 en sluit zich na de bestuiving weer, zoodat zelfbestuiving geheel is uit- 

 gesloten. 



De vrucht is menierood en valt daardoor sterk op aan vogels. Ook als 

 zij is opengesprongen, lokken de oranjekleurige zaadmantels deze dieren, 

 die het vleezige deel opeten en het eigenlijke zaad verspreiden. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. Deze heester komt in bosschen 

 en heggen in geheel Europa voor en is bij ons vrij algemeen, vooral aan 

 den duinzoom , doch verder ook op diluvialen zandgrond en op loss. 



Volksnamen. Behalve de naam kardinaalsmuts, die op vele plaatsen in 

 gebruik is en slaat op den vorm der vrucht, is ook de naam papenmuts 

 vrij veel in gebruik (dit slaat natuurlijk op hetzelfde), verder heet de heester 

 heier in Groningen, papenkul in de Graafschap Zutphen, papenhoed op 

 Walcheren, kruishout in Twente, popkullen en poppendopjes in Oost- 

 Drente, spilboom ook aldaar en tevens in Salland en den Achterhoek van 

 Gelderland, vogelkers in Salland, waterhout in de Graafschap Zutphen, 

 wilde koffieboonen in Noord-Limburg en eindelijk pennenholt in Twente, 

 omdat de schoenpennen ervan gemaakt worden. 



Familie 59. Aquifoliaceae D. C Hulstachtigen. 



Bladen gesteeld, ongedeeld, steeds groen, zelden alleen des zomers groen, 

 glanzend. Bloemen meest onvolledig 2-huizig. Kelk onderstandig, 4-9-spletig 

 of -deelig, evenals de aan den voet meest verbonden kroonbladen in den 

 knop dakpansgewijze liggend. Meeldraden voor de kelkbladen staand. 

 Vruchtbeginsel 2-20-hokkig, de hokjes ieder met 1 hangend eitje. Stempel 

 zittend, min of meer duidelijk gelobd. Zaden met kiemwit. 



1. Ilex ) L. 



Bloemen met 4- (zelden 5- of 5-9-)spletigen kelk, stervormige, diep 

 4- (5-9-)spletige bloemkroon , een even groot aantal meeldraden en een 

 stamper met een stompen 2-20-lobbigen stempel, die in de mannelijke 

 bloemen weinig ontwikkeld is. De vrucht is een steenvrucht met 4 (2-20) 

 steenen. 



De bladen zijn altijd, zelden alleen des zomers, groen, van bovendonker- 

 groen, zeer glanzend, van onderen lichtgroen en doffer. 



I. Aquifólium *) L Hulst (fig. 467). 



De plant is een kale heester of boom met zeer hard hout en jongere, 



] ) Dit was oorspronkelijk de naam voor een soort eik, nu Quercus Ilex. Toen deze in 

 het geslacht Quercus was overgebracht, werd de naam op de hulst overgebracht, waarvan 

 de bladen even stevig waren als van Q. Ilex. De beteekenis van Ilex is twijfelachtig. 



-) Aquifólium = naaldblad. 



