404 



EUPHORBIACEAE. 



FAMILIE 62. 



genoemd. Ascherson beschouwt haar als een ondersoort van E. Esula en 

 Koch. als een bastaard van E. Cyparissias en E. Esula. 



Biologische bijzonderheden. Opvallend zijn de veranderingen die de 

 cypreswolfsmelk ondergaat, zoo er een schimmel, de Uromyces Pisi in 

 woekert. De stengel wordt dan veel langer dan gewoonlijk en de gewoonlijk 

 dicht opeenstaande bladen (gewone tusschenruimte : 2 mM) komen dan 

 verder uit elkaar (wel 2-3 mM). Aan de gezonde plant zijn de bladen dun, 

 buigzaam en wel 12 maal zoo lang als breed, terwijl zij nu dik, stijf, bros 

 zijn en elliptisch (2 a 3 maal zoo lang als breed). Terwijl de gewone plant 

 blauwgroen is, is deze okergeel , ook gaat de sterkere ontwikkeling van 

 den stengel meest ten koste der bloemvorming, die meest uitblijft. 



Een mug, Cecidomyia Euphorbiae , veroorzaakt aan deze plant gallen 

 met lijnvormige, rechtop-afstaande tot bundels ineengedrongen bladen. De 

 bladvoeten zijn, en ook de spil der gal is, meest wat verdikt, zoodat het 

 lijkt of de lijnvormige bladen op een ronden knop zitten. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant komt in bijna geheel 

 Europa op bebouwde en onbebouwde zandgronden en langs wegen voor 

 en is bij ons vrij algemeen , vooral in de nabijheid der groote rivieren , evenals 

 ook de bovengenoemde variëteit. 



E. helioscópia 1 ) L. Kr o o n tj es kr ui d (fig. 483). 



Uit den penwortel komt een rechtopstaande of opstijgende stengel, die 



vaak aan den voet vertakt is. meest verspreid 

 afstaand behaard, rond en dik is. De bladen 

 staan verspreid, zijn aan het bovenste deel van 

 den stengel omgekeerd eirond, naar voren klein 

 getand, afgerond of ingedeukt aan den top, zijn 

 met een wigvormigen voet in den bladsteel ver- 

 smald. De onderste bladen zijn kleiner en korter 

 gesteeld. 



Het scherm is meest 5-stralig, de stralen zjjn 

 eerst 3-, later 2-deelig. De omwindselbladen 

 komen in vorm met de bovenste stengelbladen 

 overeen. Het eerste omwindseltje is 3-bladig, 

 van deze zijn de 2 naar buiten staande wel 

 dubbel zoo groot als het derde, zij zijn alle 

 omgekeerd eirond, aan den top rond en fijn gezaagd. De volgende om- 

 windseltjes zijn meest 2-bladig met ongelijke blaadjes. De klieren zijn 

 geel, ongedeeld, dik, bijna schildvormig. De stijlen zijn nauwelijks 2-spletig. 

 De vruchten zijn 3 a 5 mM, aan den rug afgerond, glad (fig. 483) met 

 netvormig geaderde, bruine, eironde, 2 mM groote zaden (fig. 483). 7-30 

 cM. O. Juni — Herfst. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant komt in geheel Europa 

 op bebouwden grond, in moestuinen, op bouwland en ook aan kanten van 

 wegen voor en is bij ons algemeen, doch weinig op veengrond. 



Volksnamen. Behalve kroontjeskruid , dat vrij veel gebruikt wordt, heet 



de plant ook papekloot (Friesland), heksenmelk en zonnewende (Graafschap 

 Zutphen), bolkruid (Achterhoek van Gelderland), duivelskool (Zuid-Limburg), 



Euphorbia helioscópia 

 Fig. 483. 



!) helioscópia — zonnewendend. 



