410 — CALLITRICHACEAE. — FAMILIE 63. 



den bodem steken en met bijwortels daarin zijn bevestigd. De hoofdwortel 

 der jonge plant sterft spoedig af. De stengels groeien aan de toppen steeds 

 door, terwijl de oudste leden afsterven, waarna zich de jongere neerleggen 

 en wortelen. De bladen onder water zijn smal lijnvormig of lang lancet- 

 vormig, naar boven iets verbreed, teer en slap (alleen bij C. stagnalis zijn 

 zij alle omgekeerd eirond). 



De meeste soorten, beh. C. autumnalis, hebben naar boven veelal kortere 

 stengelleden , vooral dicht onder de wateroppervlakte en daar ontstaan dan 

 drijvende, omgekeerd eironde bladen, die steviger van bouw zijn dan de 

 ondergedoken. De onderste dezer drijvende bladen zijn langer gesteeld, 

 zoodat het geheel van die bladen' schijnbaar een roset vormt. 



Is het water diep of stroomend, dan ontstaan dergelijke rosetten niet, 

 zoodat dan ook vooral in stroomend water de vormen der verschillende 

 soorten door de lang lijnvormige bladen veel op den normalen vorm van 

 C. autumnalis gelijken. 



Ongeslachtelijk vermenigvuldigen zich de planten, doordat losgelaten 

 stukken zich vasthechten op andere plaatsen en daar nieuwe planten vormen. 



Behalve bij C. autumnalis, kunnen bij alle soorten ook landvormen ontstaan 

 met korte stengelleden, lijnvormige of eironde bladen, die in het najaar afsterven. 

 Er vormen zich veel vruchten aan. Die landvormen vormen kleine zoden. 



De watervormen overwinteren onveranderd in groenen toestand op den 

 bodem van het water. Merkwaardig is het, dat de watervormen uit het water 

 genomen, in vochtige lucht in het leven gehouden kunnen worden. De 

 oorzaak daarvan is zeker daarin gelegen, dat de bladen niet geheel als 

 echte waterbladen gebouwd zijn, want zij bezitten een opperhuid en die 

 aan het bovenste deel van den stengel hebben zelfs huidmondjes. Zij 

 zijn eigenlijk overgangsvormen tot luchtbladen. 



Bij C. autumnalis zitten de bloemen steeds onder water. De stuifmeel- 

 korrels missen daar de buitenste laag, de exine, en zij zijn geschikt om 

 onder water de stempels te bestuiven. Aangezien hier vaak stengelleden 

 met mannelijke bloemen afwisselen met zoodanige met vrouwelijke bloemen 

 en de stuifmeelkorrels, die loslaten, naar boven gaan, daar zij lichter dan 

 water zijn , komen zij daarbij allicht op de stempels. 



Bij de andere soorten staan, als zich rosetten vormen, de meerderheid 

 der bloemen in de oksels van die bladen, terwijl geheel ondergedoken 

 vormen vaak geen bloemen voortbrengen. In het eerste geval zijn de 

 onderste bloemen meest vrouwelijk, de hoogere mannelijk en in de over- 

 gangsstreek komen aan een knoop een mannelijke en een vrouwelijke 

 bloem voor. 



Bij C. hamulata zijn stuifmeelkorrels gevonden zonder exine, die dus ge- 

 schikt zouden zijn voor bestuiving van stempels onderwater, doch meestal 

 hebben de stuifmeelkorrels den gewonen bouw en de helmknopjes bezitten 

 de voor luchtbloemen zoo kenmerkende vezellaag, die bij het openspringen 

 van deze een gewichtige rol speelt. Toch schijnt ook dan bestuiving onder 

 water niet uitgesloten, hoewel ook wel beweerd wordt, dat helmknopjes 

 die onder water blijven, verrotten en niet openspringen. Van de bloemen 

 dicht aan de oppervlakte groeien de helmdraden zoolang uit tot de knopjes 

 aan de wateroppervlakte komen en dan springen zij open. Of het stuifmeel 

 dan door den wind, door insecten of zelfs door het water wordt overge- 

 bracht, is niet zeker. Voor windbestuiving is de bouw der mannelijke bloem 



