FAMILIE 66. — UMBELL1FERAE. — 417 



wel zijn daar de buitenste schermpjes 2-slachtig, de binnenste mannelijk. 



Bij de verschillende soorten is er trouwens in dat opzicht nog al wat 

 verschil waargenomen. Ook heeft men zuiver vrouwelijke bloemen ge- 

 vonden (Pimpinella magna en Saxifraga , Daucus , Heracleum). 



Zwak protrandrische soorten als Aethusa, Caucalis, Torilis helvetica, 

 Scandix en Anthriscus vulgaris hebben weinig opvallende bloeiwijzen. 

 Daar komt dan ook zelfbestuiving voor door naar binnen buigen der helm- 

 knopjes (zie bij Scandix). 



Behalve de kruisbestuiving der bloemen der eene plant door die eener 

 andere , komt bij de Umbelliferae door het dicht bijeenstaan der bloemen 

 in de bloeiwijze ook vaak kruisbestuiving van de eene bloem eener bloei- 

 wijze door een andere voor, hetzij dat insecten van een jongere bloem, 

 dus aan de binnenzijde van het scherm gelegene, overgaan op een oudere, 

 meer naar buiten gelegen bloem, hetzij dat de meeldraden, als zij uitsteken, 

 de stempels van naburige bloemen raken, hetzij eindelijk dat het stuifmeel 

 uit hoogere bloemen valt op de stempels van lagere. Van dergelijke 

 gevallen zal bij de beschrijving der soorten wel melding gemaakt worden. 



Vele Umbelliferae zijn in alle deelen der plant goed beschut tegen het 

 opvreten door dieren. De onderaardsche deelen, die bij vele gedurende 

 den winter heel wat voedsel bevatten en door insecten , larven en muizen 

 zouden worden opgegeten , bevatten vaak sterk giftige alkaloïden of sterk 

 riekende stoffen. De bovenaardsche deelen bevatten ook vaak vergif of 

 hebben een sterken geur, terwijl sommige, zooals Torilis Anthriscus en 

 Pastinaca door vijlborstels of kalkafzetting ook tegen slakkenvraat beveiligd 

 zijn. Eindelijk zijn ook de vruchten vaak sterk riekend of vergiftig (om 

 den sterken geur worden sommige door den mensch gebruikt b.v. komijn, 

 anijs, venkel, dille). 



De kleine deelvruchtjes worden meest door den wind verspreid, vaak 

 zijn zij van vleugels of schubben voorzien , waardoor de oppervlakte ver- 

 groot wordt en de wind er zoodoende meer vat op heeft. Soms bezitten 

 ze stekels, die vaak haakvormig zijn omgebogen, zoodat zij aan voorbij- 

 gaande dieren blijven hangen en zoo door deze verspreid worden. 



Over het afvloeien van het op de planten vallende water het volgende. 

 Bij vele soorten , b.v. bij Angelica en Heracleum , komt het water uit de 

 groeven van bladvlakte en bladsteel niet in de verwijde scheede terecht, 

 maar hoopt zich op tegen een wal, die door de samenneigende toppen der 

 scheede wordt gevormd en droppelt van daar op den bodem. Het water, 

 dat men bij deze planten in de scheeden vindt, is van den bloemstengel 

 naar beneden gekomen. 



Van het zaad ligt de kleine kiem aan den voet van het kiemwit en de 

 kleine zaadlobben steken in een met ledige cellen gevulde ruimte, die echter 

 rondom door de met vet gevulde cellen van het kiemwit is omgeven. Als 

 nu de kieming begint, groeien de beide zaadlobben in de lengte, door- 

 dringen het losse celweefsel en leggen zich tegen het kiemwit aan , dat 

 daarna uitgezogen wordt. 



Voorkomen. Van de Umbelliferae behooren tot de halophyten Apium 

 graveolens, Bupleurum tenuissimum, Oenanthe Lachenalii en Crithmum 

 maritimum. In lage venen en veenweiden behooren thuis vooral Hydrocotyle 

 vulgaris en verder Helosciadium repens en Carum verticillatum. Als 

 hygrophyten moeten verder genoemd worden 1° de geheel of ten deele in 

 Heukels, Flora. 27 



