424 — UMBELLIFERAE. - FAMILIE 66. 



kromd waren en steken evenals de stijlen, ver uit de bloemen. Daar 

 echter de stijlen rechtopstaan en de helmdraden schuin naar buiten gericht 

 zijn, heeft zelfbestuiving niet plaats, maar wel komen de stijlen der bin- 

 nenste bloemen met de helmknopjes der buitenste in aanraking en dat nog 

 meer, als de tweeslachtige bloemen verwelkt zijn en de stijlen van deze 

 wijd uiteen zijn gaan staan. 



De vruchten worden door dieren, die wollig haar hebben, gemakkelijk 

 meegevoerd en zoo verspreid. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant komt in geheel Europa 

 in bosschen en op beschaduwde plaatsen, doch vooral in de hoogere streken 

 voor. Zij is bij ons zeldzaam. Zij overwintert met groene bladen onder 

 de afgevallen bladmassa der boomen, waaronder zij groeit. 



3. Eryngium l ) Trn. Kruisdistel. 



Planten met een distelachtig uiterlijk met stijve bladen met stekelige 

 tanden. Kelk met 5 bladachtige tanden , aan den top genaaid. Kroonbladen 

 omgekeerd eirond of langwerpig, uitgerand, met lange, naar binnen ge- 

 bogen punt. Vruchten omgekeerd eirond, van schubben voorzien, op de 

 dwarsdoorsnede bijna cirkelrond. Deelvruchtjes zonder zichtbare ribben. 

 Vruchtdrager met de deelvruchten vergroeid , in tweeën gedeeld. Bloemen 

 wit of blauw, zittend, een hoofdje vormend, geplaatst op een algemeenen 

 bloembodem, die van strooschubben (schutblaadjes) is voorzien, terwijl om 

 het hoofdje een stekelig omwindsel zit. 



Bladen lederachtig, gaaf tot vindeelig. Planten onbehaard met bebladerde 

 stengels. 



Biologische bijzonderheden. De tot dit geslacht behoorende planten zijn 

 xerophytisch gebouwd, vooral Eryngium maritimum, die door zeer diep- 

 gaande wortels in staat is het water 

 zeer ver uit den bodem te halen en 

 daardoor in het droge duinzand het uit- 

 stekend kan uithouden. Bovendien zijn 

 de bladen stevig, lederachtig met een 

 dikke opperhuid en zijn zij ook nog met 

 een waslaagje bedekt, alle middelen om 

 een overmatige transpiratie tegen te gaan. 



Eryngium maritimum ö r ,,..,,. 



Fig 504. In de bloemen der hoofdjes is de honig 



1 Bioem voor het opengaan, 2 Bioem meer verborgen dan bij de meeste andere 

 dadelijk na de ontluiking 3 Bloem tegen Umbelliferae. Hij wordt door een 10- 



het einde van den bloei, 4 Honigafschei- <• , 



dende schijf, 5 Kroonbiad van binnen, stralige schijf aan den voet der bloem 



6 hetzelfde van ter zijde, r *~ , . . , i „„„• ± 



vb vruchtbeginsel, s kelk, p kroonbiad, afgescheiden en is tegen regen beschut 

 dersUt a « d ho S niSr el,ginplantingvan door de naar binnen omgeslagen kroon- 



bladslippen (fig. 504). Die kroonbladen 

 sluiten dicht aaneen en hebben alleen spleetjes om de meeldraden door te 

 laten. Zoodoende zijn alleen krachtige insecten met een slurf van minstens 

 3 a 4 mM lengte in staat om bij den honig te komen. 



In het begin van den bloeitijd ziet men alleen de met stuifmeel bedekte 

 helmhokjes uit de bloemen steken. De bezoekers nemen daarvan wat mee 



! ) van het Grieksche erygma: oprisping, in verband staande met geneeskrachtige eigen- 

 schappen, die de plant zou hebben, of van het Grieksche èryngion, waarmede men ver- 

 schillende stekelige, halve heesters aanduidde. 



