FAMILIE 66. 



UMBKLLIFKRAE. 



425 



naar oudere bloemen en later komen op die plaats de stempels te staan, 

 waaraan weer stuifmeel uit jongere bloemen door de insecten wordt afge- 

 geven. Zelfbestuiving is hier dus geheel uitgesloten. Tegen dieren , die door 

 kruipen in de bloem zouden willen komen en die geen dienst bij de bestui- 

 ving doen , is zij goed beschut door de stekende deelen er om heen , zooals 

 ook de geheele plant door de stekende bladen goed beschut is tegen 

 opvreten door dieren. 



Volksnamen. In de meeste plaatsen heeten de soorten kruisdistel , doch 

 in Twente noemt men ze diesels, in Friesland blauwe stiekel en houtstekel. 



Tabel tot het determ ineeren der soorten van het geslacht Eryngium. 



A. Omwindselbladen lijnvormig, ver van elkaar staand. Sehutblaadjes (strooschubben) 

 meest ongedeeld. Bladen 3-tallig met dubbel vinspletige blaadjes. Bloemhoofdjes 

 bijna bolrond E. campestre blz. 425. 



B. Omwindselbladen eirond, bijna 3-lobbig, elkaar met de randen bedekkend. Sehut- 

 blaadjes (strooschubben) 3-puntig. Lagere bladen hart-niervormig, de onderste onge- 

 deeld, de volgende 3-deelig E. niaritimuni blz. 425. 



E. campestre ') L. Kruisdistel (fig. 505). 



De plant is onbehaard, grijsgroen of witachtig. Uit den dikken wortel- 

 stok komt een sterk vertakte stengel met uitstaande takken , zoodat de 

 geheele plant een half bolrond geheel vormt. 

 De stengel is rechtopstaand , krachtig en gegroefd. 

 De bladen zijn groot, stijf, 3-tallig met dubbel 

 vinspletige, stekelig getande blaadjes. De onder- 

 ste zijn gesteeld, de hoogere zittend en omvatten 

 met doornig getande oortjes de stengel. 



De bloemen zijn wit en staan in bol- of 

 eironde, gesteelde hoofdjes. Het omwindsel is 

 witachtig en bestaat uit 4-6 uitgespreide, smalle, 

 lijnvormig-toegespitste, gaafrandige of getande 

 blaadjes, die langer zijn dan het hoofdje. De 

 kelktanden zijn langer dan de bloemkroon , blad- 

 achtig, de kroonbladen zijn langwerpig. De 

 strooschubben zijn gaafrandig. De vrucht is 

 omgekeerd eirond, met spitse schubben bedekt, 



zonder zichtbare ribben en draagt de opgerichte kelktanden (fig. 505). 

 15-60 cM. *k Juli, Augustus. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De Eryngium campestre komt 

 op zand- en kalkgrond voor,, meest aan dijken en wegen, langs de rivieren 

 in Zuid- en Midden-Europa tot in Denenarken toe, en is bij ons vrij 

 algemeen. 



Volksnamen. De plant heet in Noord-Overijsel paardendistel, in Weststel- 

 lingwerf (Friesland) stikel, in Twente tommeldistel, op Voorne en Beier- 

 land onrust. 



E. maritimum -) L. Zeedistel (fig. 506). 



Deze plant is onbehaard, witachtig zeegroen, naar boven vaak blauw- 

 achtig aangeloopen en zeer stekelig. 

 Zij heeft een wortelstok met onderaardsche uitloopers. Daaruit komt 



Eryngium campestre 

 Fig. 505. 



') campestre = veld. 



-) maritimum = zee. 



