FAMILIE 66. 



r.MI'.1. 1.1. II I-KAL. — 



445 



21. Crïthmum ) Trn. 





C. maritimum-') L (Cachrys ') maritlma Spr.). Zeevenkei (flg. 537). 



De plant is een weinig vleezig, onbehaard en blauwgroen. Uit den kruipenden wortel- 

 stok komt een rechtopstaande of opstijgende, gestreepte , 

 eenigszins heen en weer gebogen stengel. De wortel- 

 standige bladen zijn dubbel of drievoudig gevind met lijn- 

 lancetvormige, spitse, uitgespreide blaadjes, de stengel- 

 bladen zijn enkel gevind, alle zijn wat vleezig. 



De bloemen staan in kortgesteelde, 10-20-stralige scher- 

 men met dikke stralen. Zoowel het omwindsel als de 

 omwindseltjes bestaan uit vele lancetvormige, teruggeslagen 

 blaadjes. De kroonbladen zijn groenachtig wit, bijna 

 rond, gaafrandig, naar binnen omgerold. De stijlen zijn 

 rechtopstaand, korter dan het stijlkussen. De vrucht is 

 eirond, sponsachtig (fig. 537). De deelvruchtjes hebben 

 tegen elkaar liggende randen en 5 gekielde, gelijke ribben, 

 waarvan de zijdelingsche een weinig breeder zijn. De 

 groeven hebben vele striemen. 2-5 dM. 4. Juli— October. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. Deze echte 

 halophyt komt aan rots- en steenachtige kusten in West- 

 en Zuid-Europa voor. Reeds door Boerhaave werd zij 

 opgegeven, als ook aan onze kusten groeiende, doch dit vrucht. 

 werd betwijfeld, tot zij voor eenige jaren te Huisduinen 



ontdekt werd, waar de groeiplaats door herstelling aan de zeewering is verdwenen. Voor 

 een paar jaren is zij echter op Schouwen gevonden. 



Crithmum maritimum 



Fig. 537. 



a vrucht, b dwarsdoorsnede der 



22. LeYisticum 4 ) Koch. 



L. officinale ') Koch. Lavas (fig. 538). 



Deze plant is onbehaard, glanzend en riekt sterk aromatisch. De wortelstok is kort met 

 dikke vezels en heeft vele hoofden, waaruit de rechtopstaande, krachtige, rolronde, ge- 

 streepte, holle, aan den top vertakte stengels komen. De 

 onderste bladen zijn breed, in omtrek driehoekig, dubbel 

 gevind, de hoogere enkel gevind, de bovenste driedeelig. De 

 blaadjes zijn breed omgekeerd eirond met wigvormigen voet 

 en ingesneden. 



De schermen zijn 8-15-bladig, het omwindsel en de om- 

 windseltjes veelbladig en teruggeslagen. De bladen van het 

 omwindsel zijn lancetvormig, vliezig gerand. De kroonbladen 

 zijn bleekgeel, rond. Het stijlkussen is schijfvormig. De 

 vrucht is eirond , iets ruggelings samengedrukt, gevleugeld 

 (fig. 538). De deelvruchtjes hebben niet tegen elkaar 

 sluitende randen en 5 dikke, gevleugelde ribben, waarvan de 

 zijdelingsche 3 maal zoo breed zijn als de middelste. In 

 elke groeve is 1 striem. 1,2-2,1 M. %. Juli , Augustus. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant komt 

 in Midden- en Oost-Europa voor en wordt bij ons veel op 

 boerenerven gekweekt, daar zij tot genezing van het vee 

 gebruikt wordt. Ook is zij een enkele maal verwilderd. 



Volksnamen. De naam lavas wordt in de Graafschap Zutphen. in het Oostelijk deel van 

 Noord-Brabant, in Friesland en op Walcheren gebruikt, de naam lubbestok in het Oostelijk 

 deel van Drente, Gelderland en in Friesland, de naam leverstok in de Graafschap Zutphen 

 en verder manskracht in Zuid-Limburg. 



Levisticum officinale 

 Fig. 538. 



i) van het Grieksche crithé: gerst, naar de overeenkomst der vruchten met gerstekorrels. 

 2) maritimum = zee. :i ) van kachrus: gerst, waarom, zie onder ! ). 



4) van het Latijnsche levare: verlichten. Uit den wortel werd nl. een likeur bereid, die als 

 windverdrijvend middel dienst deed, volgens anderen een verbastering van Libysticum = 

 Libysch. '•>) officinale = geneeskrachtig. 



