FAMILIE 66. 



I MBELLII ERAE. 



453 



oven breed zijn als de vrucht (fig. 547). 3-9 dM. ■ . ook O. Juni Herfst. 



Biologische bijzonderheden. Evenals bij Aegopodium heeft men ook hier 

 waargenomen, dat in de jongere schermen de buitenste schermpjes 2-slach- 

 tige bloemen hebben, terwijl die tier binnenste mannelijk zijn. Ook zijn de 

 buitenste bloemen wel vrouwelijk. Zelfs is er een vorm met roodachtige 

 bloemen gevonden, die bepaald vrouwelijk is. 



Bij regenachtig weer en bij nacht buigt zich de geheele bloeiwijze, als 

 die nog jong is, naar beneden. Tevens krommen zich de schermstralen en 

 de bloemstelen zoo sterk naar binnen, dat de geheele bloeiwijze meer 

 bolrond wordt. In lateren tijd blijft wel de bloeiwijze rechtopstaan , doch 

 de zooeven genoemde kromming heeft bij droog weer ook plaats. Bij 

 vochtig weer staan dus de vruchtjes uit. Misschien heeft dit beteekenis 

 voor de plant, omdat zij dan door den regen en den wind gemakkelijker 

 verspreid worden. 



De vruchten worden trouwens door hare weerhaken ook gemakkelijk 

 door dieren verspreid. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant komt in geheel Europa 

 op grazige plaatsen , aan dijken en wegen voor en is bij ons algemeen op 

 allerlei gronden, vooral ook in de duinen, echter weinig op laag veen. 

 Ook wordt zij veel gekweekt om den wortel. 



Volksnamen. Behalve de namen gele peen, gele wortel, pee, peeën, peen, 

 roode wortel en wortel, die veel gebruikt worden, hoort men ook de namen 

 witte bloemen in Drente, paardewortel in Salland, pompwortel in den 

 Achterhoek, moeren en mooren in Limburg, in Zuid-Limburg ook caroten, 

 in het Land van Hulst boterpee. 



In Zuid-Europa komt aan de zeekust voor D. littoralis ') Sibth. (D. muricatus L.), de 

 strandpeen, die zich van D. Carota onderscheidt, doordat de omwindselbladen slechts ' :; 

 van de breedte der schermen hebben en doordat de vruchtstekels haakvormig omgebogen 

 en aan den voet vergroeid zijn. Deze heet in 1828 in de duinen bij Katwijk te zijn ge- 

 vonden, doch waarschijnlijk is dit niet. 



31. Orlaya ) Hoffm. 



0. grandiflóra ) Hoffm. Straalscherm (fig. 548). 



De plant is weinig behaard of kaal, heeft een penwortel en een rechtopstaanden, hoekigen, 

 van den voet af vertakten stengel. De onderste bladen 

 zijn gesteeld, 3-voudig gevind met lijn-lancetvormige 

 blaadjes, de bovenste zijn zittend met een vliezige scheede. 

 De schermen staan tegenover de bladen en hebben 5-8 

 bijna gelijke stralen. Het omwindsel bestaat uit 5-8 lan- 

 cetvormige, toegespitste, witvliezig gerande blaadjes, de 

 omwindseltjes zijn veelbladig. De bloemen zijn wit, die 

 aan den omtrek hebben kroonbladen , die wel 7 a 8 maal 

 zoo groot zijn als de andere , dus sterk stralend zijn. De 

 kelk is 5-tandig, de kroonbladen zijn uitgerand met naar 

 binnen gekromd topje, de buitenste zijn 2-spletig, zeer 

 groot, de stijlen zijn langer dan het schijfvormige stijl- 

 kussen. De vrucht is eirond, ruggelings samengedrukt, 

 vrij groot (8 mM lang), naar den top versmald (fig. 548). 

 De deelvruchtjes zijn 9-ribbig, de 5 hoofdribben zijn draad- 

 vormig, borstelig, de 4 bijribben zijn gekield en gewapend 

 met 2-3 rijen stekels. Het zuiltje is vrij, 2-spletig. De 

 groeven hebben ieder 1 striem. 



Biologische bijzonderheden. Vaak zijn de middelste bloemen der schermpjes mannelijk, 



Orlaya grandiflóra 

 Fig. 548. 



] ) littoralis = strand. -') naar J. Orlay, geneesheer te Moskou. :; ) grandiflóra = grootb!oemig. 



