FAMILIE 66. 



- UMBELLIFERAE. — 



455 



Turgenia latifolia 

 Fig. 550. 



verwijderd bebladerde, sterk gegroefde stengel, die ruw is door kleine 

 borstelstekels. De bladen zijn enkel gevind met afloopende, langwerpig- 

 lancetvormige, vinspletige of ingesneden getande 



blaadjes, die van boven donker, van onderen 

 doffer groen zijn. 



De schermen bestaan uit 2-4 krachtige, onge- 

 lijke stralen. Zij zijn langgesteeld en staan 

 tegenover de bladen. Het omwindsel en de om- 

 windseltjes bestaan uit 2-4 gelijke, langwerpige, 

 gave, bijna geheel vliezige blaadjes. De 5 kelk- 

 tanden zijn klierachtig gewimperd, de kroon- 

 bladen rood of rosé, uitgerand, met een naar 

 binnen gebogen lobbetje, de buitenste zijn stra- 

 lend. De vrucht is groot (1 cM lang), eirond 

 toegespitst, zijdelings samengedrukt met rood- 

 achtige stekels (fig. 550). De deelvruchtjes heb- 

 ben 9 bijna gelijke ribben, de zijribben hebben 1 rij van korte stekels, de 

 andere dragen ieder 2 of 3 rijen van korte, krachtige stekels. 2-5 dM. O. 

 Mei— Augustus. 



Biologische bijzonderheden. In alle schermpjes zijn 6-9 schijnbaar twee- 

 slachtige, doch in werkelijkheid mannelijke, niet stralende bloemen in het 

 midden en verder 5-8 tweeslachtige, stralende, aan den omtrek. De be- 

 stuiving heeft op dezelfde wijze als bij Scandix plaats. De stekelige vruchten 

 worden door dieren verspreid. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant komt in Midden- en 

 Zuid-Europa op kalk- en leemgrond voor, in korenland en is bij ons alleen, 

 zeldzaam, aangevoerd. 



34. Tórilis ') Adans. Doornzaad. 



Kelk 5-tandig met lancetvormige tanden. Kroonbladen uitgerand met naar 

 binnen gebogen top, alle gelijk of de buitenste stralend en 2-spletig. Vrucht 

 klein (2-3 mM), ovaal, iets zijwaarts samengedrukt, op de dwarsdoorsnede 

 elliptisch, bedekt met fijn getande stekels, die niet op een bepaalde wijze 

 zijn gerangschikt. De hoofdribben zijn kleinstekelig, de bijribben springen 

 sterker uit en zijn bedekt met vele rijen stekels of knobbels, die ook de 

 groeven vullen. De laatste zijn 1-striemig. 



De bloemen zijn wit of rosé, klein, staan in 2-12 stralige schermen. Het 

 omwindsel ontbreekt of is 1-5-bladig, de omwindseltjes zijn veelbladig. 



De stengels zijn vrij teer, ruw door naar beneden gerichte haren. 



Tabel tot het determineeren der soorten van het geslacht Torilis. 



A. Schermen bijna zittend, zeer klein, armbloemig, tegenover de bladen zittend. Omwindsel 

 ontbrekend. Buitenste vruchten met weerhaken, de binnenste korrelig ruw. Bladen 

 drievoudig gevind T. nodosa blz. 456. 



B. Schermen langgesteeld. 



a. Omwindsel veelbladig. Stekels der vruchten aan den top niet haakvormig omge- 

 bogen T. Anthriscus blz. 456. 



Zie ook T. microcarpa var. aculeata in den tekst. 



b. Omwindsel 1-bladig of ontbrekend. Stekels der vruchten aan den top haakvormig 

 gekromd T. helvetica blz. 457. 



!) misschien van torulus , het verkleinwoord van torus: gezwel, naar de gezwollen 

 stengelknoopen. 



