FAMILIE 70. 



— SAXIFRAGACEAE. - 



479 



De bloemstengel 



dicht met bladen bezet. Kroonbladen aan den voet met 2 knobbels. Kelkslippen 



eirond, teruggeslagen. Bladen lancetvormig 8. Hirculus blz. 479. 



b. Kelk met het vruchtbeginsel vergroeid, dit laatste dus onderstandig. Tros 2-9- 

 bloemig. Kroonbladen aan den voet zonder knobbels. Kelkslippen rechtop- of af- 

 staand. Bladen der rosetten handvormig 3-5-spletig, de hoogere bladen ongedeeld, 



lijnvormig S. hypnoides blz. 479. 



B. Geen bebladerde loten. Vruchtbeginsel onderstandig. Bloemen wit. 



a. Onderste bladen spatelvormig, de stengelbladen wigvormig-Iangwerpig. Kelkslippen 

 eirond S. trldactylltes blz. 480. 



b. Onderste bladen rondachtig-niervormig. gekarteld, in hunne oksels vaak knolletjes 

 dragend. Stengelbladen wigvormig-rondachtig. Kelkbladen langwerpig-lancervormig. 



S. granuhita blz. 480. 



S. Hirculus ') L. Bokjessteenbreek (fig. 582). 



Deze plant heeft een dunnen wortelstok met draadvormige uitloopers. 

 is rechtopstaand, beneden bijna kaal, naar boven met af- 

 staande, roodachtige haren bezet, los bebladerd . zonder roset 

 van bladen aan den voet. De bladen zijn verspreid, lancet- 

 lijnvormig, zittend, rechtopstaand, stomp, gaafrandig. ver- 

 spreid bewimperd, de onderste zijn gesteeld. 



De bloemen zijn geel, alleenstaand, eindelings staand of er 

 komen oo!>: nog eenige uit de bovenste bladoksels. De bloem- 

 stelen zijn dicht met roestbruine wol bekleed. De kelkslippen l\ 

 zijn eirond . ook aan den rand met roestbruine wol gewim- 

 perd , zij hebben een afgeronden top en zijn na den bloeitijd 

 teruggeslagen. De kroonbladen zijn 4 a 5 maal zoolang als 

 de kelkslippen, goudgeel, aan den voet met donkerder pun- 

 tjes, langwerpig, uitgespreid opgericht. De meeldraden zijn 

 korter dan de kroonbladen. De doosvrucht is langwerpig 

 met korte uiteenwijkende stijlen (fig. 582). 12-25 cM. 2|.. 

 Juli— September. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant komt in 

 Midden- en Noord-Europa op veenachtige gronden en in venen voor. Zij is bij ons alleen 

 bij Weerdinge en wel in 1859 gevonden. Men beschouwt haar als een relictplant uit den 

 tijd overgebleven, toen zich, nadat de ijstijd voorbij was, op den morainebodem vele venen 

 vormden in kleine meren enz., die nog uit den ijstijd waren overgebleven. Hier en daar 

 zijn die planten nog aanwezig, maar zij sterven al meer en meer uit. Zij zijn behouden 

 gebleven op plaatsen . waar de verhoudingen nog het best overeenkomen met die uit die 

 vroegere perioden n.1. in koude, lage veengronden. Behalve Saxifraga Hirculus, beschouwt 

 men ook Scheuchzeria paiustris en Juncus filiformis als zulke relictplan'.en. 



S. hypnoides -; L. M o s s t e e n b r e e k (fig. 583). 



Deze plant vormt zoden , is wat blauwgroen en behaard, 

 dichte zode van wortelbladen , wier stelen langer zijn dan 

 de bladschijven, die zich in 3-5 (-7) lancetvormige, toege- 

 spitste, stekelpuntige slippen splitsen (fig. 583). Die bladen 

 zijn in de jeugd klierachtig gewimperd. De bloemstengels 

 zijn opgericht, met 2-5 driedeelige, hoogerop lijnvormige 

 bladen bezet. Tegen den bloeitijd komen uit den teeren 

 wortelstok verscheiden uitloopers, die even lang als of 

 langer worden dan de stengel hoog is. Zij liggen op den 

 bodem en zijn dicht met lijn-lancetvormige, stekelpuntige, 

 klierachtig gewimperde , meest 3-5-spletige bladen bezet 

 en dragen knoppen aan den top. 



De bloemen staan 3-12 in een losse pluim en zijn vrij 

 groot en wit. De kelkbladen zijn driehoekig, spits toe- 

 loopend (fig. 583). De kroonbladen zijn omgekeerd eirond , 

 ongenageld, hebben 3-4 groenachtige nerven en zijn 3-4 

 maal zoolang als de kelk. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. Aangezien de 

 plant thuis behoort in rotsspleten op de bergen in Westelijk-Europa (Spanje, Portugal. 



Saxifraga Hirculus 

 Fig. 582. 



De stengel komt uit een vrij 



Saxifraga hypnoides 

 Fig. 583. 



') Hirculus = bokje, naar den geur der plant. 



-') hypnoides = mosachtig. 



