FAMILIE 70. 



- SAXIFRAGACEAE. - 



481 



Saxifraga granulata 

 Fig. 586. 

 ,4 Bloem in het begin van den 

 bloeitijd, B Bloem in het laatst van 

 den bloeitijd, a t helmknopjes van 

 den buitensten, g, van den binnen- 

 sten krans van meeldraden , s stem- 

 pel. 



kelkslippen. De vruchtstelen zijn circa evenlang als de kelk, die de doos- 

 vrucht, welke er even uitsteekt, omgeeft. 



Biologische bijzonderheden. De witte bloemen zijn protrandrisch (fig. 586). 

 De kelk houdt de kroonbladen zoo dicht bijeen, dat ze een buis vormen, 

 waarin de honig tegen den regen beschut is. 

 Bij het opengaan der bloemen zijn de helm- 

 knopjes nog gesloten en de helmdraden zijn 

 nog kort. Spoedig verlengen er zich 2 en 

 stellen zich zoo, dat de helmknopjes boven 

 op den stempel komen te liggen. Hebben 

 deze hun stuifmeel verloren, dan buigen zij 

 zich naar de kroonbladen om en 2 of 3 

 andere nemen hunne plaats in. Gedurende 

 den geheelen tijd , totdat ook deze hun stuif- 

 meel verloren hebben (circa 3 dagen) liggen 

 de stempels nog tegen elkaar. Nadat echter 

 ook die meeldraden teruggebogen zijn , ver- 

 lengen zich de stijlen, gaan uit elkaar staan en nu komen de stempels juist 

 te staan op de plaats, waar eerst de helmknopjes stonden. Bij insecten- 

 bezoek is dus kruisbestuiving verzekerd. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant komt in weiden en 

 bosschen in geheel Europa voor. Bij ons is zij op grazige, beschaduwde 

 plaatsen en in weilanden bij Nijmegen, Dordrecht, op Walcheren, in Noord- 

 Brabant en in Limburg soms algemeen. Bovendien vindt men op de geest- 

 gronden, vooral om Haarlem, vrij algemeen den gevulden vorm, waarbij de 

 meeldraden in bloemkroonbladen zijn veranderd. Deze zijn verwilderde 

 sierplanten. 1,5-3 dM. 2|. Mei, Juni. 



Volksnamen en gebruik in vroegeren tijd. De plant heet in Zuid-Holland 

 snikkelaar, in Groningen steenroosjes, op Walcheren sassefrasje, terwijl de 

 gevulde in de geheele duinstreek , ook op Walcheren bekend zijn als 

 Haarlemsch klokkenspel. 



De bolletjes dezer plant gelijken wat op blaassteenen en werden dan ook 

 in vroegeren tijd volgens de leer van de signatura rerum als geneesmiddel 

 tegen die ziekte aangewend. 



2. Tellïma 1 ) Lindl. 



T. grandiflóra -) Lindl. (fig. 586*). 



Deze plant heeft een rechtopgaanden stengel met rondachtig-hartvormige, gelobde 

 getande bladen. 



De bloemen zijn knikkend, vrij groot en staan in een 

 langen, smallen tros, zij zijn wit of roodachtig wit. De 

 kelk is half onderstandig, opgeblazen, 5-tandig. Kroon- 

 bladen zijn er 5, zij zijn 3- tot vinspletig, teruggebogen. 

 Er zijn 10 meeldraden en het vruchtbeginsel draagt 

 2-3 vrije stijlen met knopvormige stempels. De doos- 

 vrucht is kegelvormig, eenhokkig, 2-3-snavelig, met 

 vele zaden. n 4. 3-3,5 dM. Mei, Juni. 



Voorkomen. De plant behoort thuis in Noord- 

 Amerika, doch is bij ons een sierplant. Zij is verwil- 

 derd gevonden bij Haarlem en den Haag. 



!) een anagram van het verwante geslacht Mitella, 

 Heukels , Flora. 



Tellima grandiflóra 



Fig. 586*. 

 7 bloem, b kroonblad. 



-) grandiflóra = grootbloemig. 

 31 



