FAMll.1 ï 71. 



PLATANACEAE. — 



489 



Familie 71. Platanaceae Lestib. Plataanachtigen. 



Boomen met ieder jaar in platen of schubben loslatende schors. Bladen 

 gesteeld, verspreid, meest gelobd, met buisvormig vergroeide steunbladen 

 (tuitjes). Bladsteel aan den voet den okselknop geheel omsluitend. Bloemen 

 eenhuizig, zonder bloemdek, de mannelijke evenals de vrouwelijke aan 

 lange stelen in bolronde hoofdjes. De mannelijke hoofdjes bestaan uit vele, 

 met knotsvormige verlengde helmbindsels voorziene, zeer kort gesteelde 

 helmknopjes, de vrouwelijke uit vele vruchtbeginsels met bijna zijdelings 

 geplaatste, priemvormige, verlengde stijlen, leder vruchtbeginsel is 1-hokkig 

 met 1 of 2 hangende eitjes. De vrucht is een eenzadige, lederachtige noot. 

 Zaden met vleezig kiemwit, de kiem ligt in de as daarvan. 



1 . Platanus ' ) Tm. Plataan. 



Bladen groot, handlobbig met 3-5 getande lobben, in de jeugd behaard 

 (de haren werken prikkelend op de huid), ten slotte kaal. 



Biologische bijzonderheden. De Platanussoorten hebben windbloemen. 

 Merkwaardig is de wijze, waarop het stuifmeel, als er geen wind is, bewaard 

 wordt. Iedere meeldraad toch heeft een helmbindsel, dat zich schildvormig 

 boven het helmknopje uitspreidt en gelijkt dus wel wat op een spijker met 

 een dikken kop. In een kogel van meeldraden staan deze schildvormige 

 deelen naar alle kanten uit en raken elkaar aan. Daaronder zijn de ruimten 

 gelegen, waarin zich het stuifmeel uit de rijpe helmknopjes verzamelt. Al 

 spoedig vallen nu echter eenige dezer spijkervormige deelen uit den kogel 

 weg en zoo ontstaan gaten, waardoor het stuifmeel valt, zoo spoedig de 

 takken door den wind heen en weer gezwiept worden. 



Tabel tot het determineeren der soorten van het geslacht Platanus. 



A. Schors in kleine schubben loslatend P. occidentalis blz. 489. 



B. Schors in groote platen loslatend P. orientalis blz. 489. 



P. occidentalis-) L. Westersche plataan (fig. 598). 



Bij dezen boom Iaat de schors in kleine schubben los en zijn de takken rechtopstaand. 

 De bladen zijn 5-hoekig, nauwelijks gelobd, tamelijk klein, 

 bochtig getand. Zij hebben meestal een hartvormigen voet 

 en loopen in den bladsteel een weinig af. De nerven zijn 

 van onderen kort behaard , de tuitjes zijn iets getand. 

 9-18 M. l;. Mei. 



Voorkomen. Deze sierboom uit Noord-Amerika komt bij 

 ons alleen aangeplant voor. 



P. orientalis :; ) L. Oostersche plataan. 



Bij dezen boom laat de schors in groote platen los en 

 zijn de takken uitgespreid. De bladen zijn aan den voet 

 meest wigvormig, diep 5-lobbig of 5-spletig en dieper 

 getand dan bij de vorige. 10-20 M. I^. Mei. Bij ons 

 komt het meest aangeplant voor de variëteit/)', acerif ólia i) 

 Willd. met aan den voet hartvormige of afgeknotte bladen. 



Voorkomen. De boom komt in Zuid-Oost-Europa en 

 Klein-Azië voor en is bij ons alleen aangeplant. 



Platanus occidentalis 

 Fig. 598. 



!) van het Grieksche platus: breed, zoo genoemd, omdat de bladen zeer breed zijn en 

 ook de bladerkroon breed is. -) occidentalis = Westersch. '■'>) orientalis = Oostersch. 

 ») acerifolia = eschdoornbladig. 



