490 — ONOGRACEAE. — FAMILIE 72. 



Familie 72. Onograceae Juss. Wederikachtigen. 



Bladen tegenoverstaand of verspreid. Steunbladen, zoo aanwezig, zeer 

 klein. Bloemen meest regelmatig, tweeslachtig. Kelk bovenstandig, bij de 

 inlandsche soorten 2- of 4-deelig. Kroonbladen 2 of 4, in den knop ge- 

 draaid, afvallend, zelden ontbrekend. Meeldraden in een krans, vóór de 

 kelkbladen staand, zelden in kleiner aantal aanwezig of in 2 kransen, 

 ingeplant met de kelkslippen op den rand der kelkbuis (eigenlijk den rand 

 van den komvormigen bloembodem, die met het vruchtbeginsel is vergroeid 

 en zich soms als een buis nog ver daarboven verheft). Hokjes van het 

 vruchtbeginsel meest evenveel als kroonbladen, vóór deze staand. Stijlen 

 vrij of beneden verbonden. Vrucht meest veelzadig. Zaden zonder kiemwit. 



Biologische bijzonderheden. Bij vele Onograceëen worden door eencellige 

 haren aan den top groote droppels van een zuur vocht afgescheiden, waar- 

 door het opvreten van bladen door slakken wordt tegengegaan. Zij scheiden 

 dit vocht telkens opnieuw af, als het aanwezige er b.v. door regen is afge- 

 spoeld. Ook komen in de cellen vaak naalden, zoog. raphiden voor, die 

 uit calciumoxalaat bestaan en voor hetzelfde doel dienen (zie Calla). Deze 



raphiden schijnen echter een noodzakelijk bijmeng- 

 sel van het voedsel te vormen voor sommige rupsen 

 b.v. voor die van Deilephila elpenor, het avondrood, 

 die juist op deze planten leven. 



Merkwaardig is het, dat de stuifmeelkorrels dezer 

 planten (fig. 599) door een kleefstof, de viscine, 

 een vormlooze , taaie , kleverige massa , die tot 

 draden kan worden uitgetrokken , tot klompjes zijn 

 F 'g- 599 - vereenigd. Het gevolg daarvan is , dat bloembe- 



angusli'fo'iium" Epilobium zoekende insecten meestal den geheelen inhoud uit 

 een hokje trekken en overbrengen op andere bloemen. 



Verdeeling der Onograceae naar hunne natuurlijke verwantschap. 



Groep 1. Onogreae D. C. Kelkbeker over het vruchtbeginsel verlengd, het vrije deel 

 met de 4 er aan zittende kelkslippen afvallend. Meeldraden 8 (soms 4 onvruchtbaar). 

 Doosvrucht. 



Geslachten Epilobium, Oenothera , Clarkia. 



Groep 2. Jussieueae D. C. Kelkbeker niet over het vruchtbeginsel verlengd. Kelk- 

 slippen 3-5, blijvend. Meeldraden evenveel of dubbel zooveel als kelkslippen. 

 Doosvrucht. 



Geslacht Isnardia. 



Groep 3. Circaeeae D. C. Kelkbeker een weinig over het vruchtbeginsel verlengd. 

 Kelkslippen 2, afvallend. Vrucht nootachtig. 



Geslacht Circaea. 



Groep 4. Hydrocaryae Lk. Kelkbeker niet over het vruchtbeginsel verlengd. Kelk- 

 slippen, kroonbladen en meeldraden 4. Vruchtbeginsel 2-hokkig. Vrucht een niet- 

 sappige steenvrucht. 



Geslacht Trapa. 



Voorkomen. Van deze familie zijn Trapa natans (in het water levend), 

 Isnardia palustris (in het water en aan oevers levend), Epilobium hirsutum, 

 parviflorum, palustre, tetragonum, virgatum en roseum hygrophyten. In 

 bosschen en op beschaduwde plaatsen behooren te huis de Circaeasoorten 

 en Epilobium montanum, terwijl op meer open plaatsen en zandige heide- 

 duinvlakten Epilobium angustifolium en de Oenotherasoorten voorkomen. 



