FAMILIE 72. 



— ONOGRACEAE. — 



495 



bladen zijn rosé, omgekeerd eirond, 2-lobbig, weinig langer dan de kelk. 

 De 4 stempels staan kruiswijs uitgespreid (hg. 602). De doosvrucht is 

 behaard, de zaden zijn omgekeerd-eirond , bruin, overlangs gestreept. 3-6 

 dM. l)-. Juni— September. 



De variëteit S. verticillatum ') v. d. Bosch heeft 3-tallige kransen van 

 bladen en is bij Deventer, Nijmegen en Klein Ameliswaard gevonden, de 

 var. y. gracile-) v. d. Bosch op Zuid-Beveland. 



Biologische bijzonderheden. Bij E. montanum, parviflorum en andere 

 kleinbloemige soorten bestaat de stempel uit 4 kruiswijs uitstaande dikke 

 lobben. Als de kroonbladen voor het eerst uit elkaar gaan, wat steeds in 

 den vroegen morgen geschiedt, staan de helmknopjes onder de dan al voor 

 bestuiving geschikte stempels, maar in den loop van dien dag verlengen 

 zich de helmdraden zoo sterk, dat de helmknopjes tusschen de openingen 

 van de stempelslippen komen te staan. Intusschen zijn de knopjes open- 

 gesprongen en reeds op den avond van dien dag heeft zelfbestuiving plaats 

 door neervallend stuifmeel. Gedurende den nacht sluit zich de bloem en 

 staat wat geknikt, maar als op den volgenden morgen de bloem weer open- 

 gaat, blijken zich de helmdraden nog wat verlengd te hebben, zoodat er 2 

 of 3 helmknopjes zelfs iets boven de stempels staan en deze ten deele 

 bedekken. Waar dus op den vorigen dag de stempels stonden, bevindt 

 zich nu een kluwen van met stuifmeel bedekte helmknopjes en daarvan 

 komen bezoekers bet stuifmeel halen en brengen het op andere bloemen 

 over. Was dus op den morgen van den eersten dag alleen kruisbestuiving 

 mogelijk, op den avond van dien dag had zelfbestuiving plaats en op de 

 volgende dagen is er stuifmeel voor kruisbestuiving van andere bloemen 

 beschikbaar. Terwijl gewoonlijk in bloemen zelfbestuiving optreedt in het 

 laatst van den bloeitijd, is dat hier niet het geval. Het insectenbezoek is 

 bij de soorten met kleine bloemen veel geringer dan bij die met groote. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant komt in geheel Europa 

 op beschaduwde plaatsen en aan heggen voor en is bij ons vrij algemeen, 

 vooral op diluvialen zandgrond, in de duinen en op loss. 



E. parviflorum Schreb. Klei n bl oem-bast e rd w ed e r i k (fig. 603). 



Deze plant heeft een afgeknotten wortelstok, waaruit eerst, nadat de 

 vruchten rijp zijn en het bovenste deel van den 

 stengel is afgestorven, uitloopers komen, die tot 

 bladrosetten uitgroeien, welke wel wortelen, maar 

 meest nog geen stengels vormen. De stengel is 

 rechtopstaand, al of niet vertakt, zacht behaard 

 met één soort van haren , zonder verheven lijsten. 

 De bladen zijn lancetvormig of langwerpig, meest 

 zacht behaard, getand, de onderste zijn kort ge- 

 steeld, van boven donker, van onderen lichter 

 groen. 



De bloemknoppen zijn stomp met ongestekelde 

 kelkslippen. De bloemen zijn klein (6-7 mM in 

 middellijn), rechtopstaand. De kelkslippen zijn 

 spits, behaard met rooden rand, de kroonbladen 

 zijn lichtpurper, 2-lobbig, nauwelijks langer dan de kelk. De 4 stempels 



Epilobium parviflorum 

 Fig. 603. 



O verticillatum = kransdragend. -) gracile = slank. :1 ) parviflorum = kleinbloemig. 



