502 



— ONOQRACEAE. — 



FAMILIE 72. 



Gircaea lutetïana 



Fis. 612. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant komt vooral in West- 

 en Zuid-Europa op moerassige plaatsen en in vijvers voor. Bij ons komt 

 zij vooral in stroomend water in heide- en veenstreken voor, doch is er 

 zeldzaam. 



5. Circaea J ) L. Heksen kruid. 



C. lutetiana-) L Stevenskruid (fig. 612). 



Deze plant heeft een wortelstok, die ver voortkruipende, dunne uitloopers 

 vormt. De stengel is teer, doorschijnend, meestal verspreid zacht behaard, 



is al of niet vertakt, rechtopstaand. De bladen 

 zijn tegenoverstaand, teer, hartvormig-eirond tot 

 langwerpig, toegespitst, getand, dof, met onge- 

 vleugelden, van boven van een groef voorzienen, 

 behaarden steel. 



De bloemen zijn klein, wit, vaak roodachtig 

 aangeloopen en staan in losse eind- en oksel- 

 standige lange trossen, zonder schutbladen. De 

 bloemstelen zijn klierachtig behaard. De kelk 

 heeft een korte buis, die boven het vruchtbe- 

 ginsel vernauwd is en is 2-deelig met eironde , 

 teruggebogen, spoedig afvallende slippen, die 

 van onderen bleekrose of purperkleurig zijn, van 

 boven bleekgroen en fijn behaard. De kroon- 

 bladen zijn 2 in getal, diep omgekeerd hart- 

 vormig, aan den voet afgerond, even lang als de kelk. Meeldraden zijner 

 2. Op het vruchtbeginsel zit 1 stijl met 2 stempels. De vrucht is klein, 

 omgekeerd eirond (peervormig) en is tamelijk los met stijve, haakvormige 

 borstels bezet (fig. 612), is 2-hokkig, die ieder 1-zadig zijn en springt niet 

 open. 3-6 dM. 4- Juni— September. 



Biologische bijzonderheden. De plant is een typische boschplant, zooals 

 b.v. blijkt uit den bouw der bladen (zie de plantenformaties der bosschen). 

 Het opkruipen van diertjes naar de bloemen wordt 

 belet door de klierachtige beharing der bloemstelen , 

 terwijl raphiden in de bladen (zie familieoverzicht) deze 

 beschutten tegen slakkenvraat. Het zijn vooral kleinere 

 zweefvliegen, die de bloemen bezoeken en daarvoor 

 zijn zij dan ook evengoed ingericht als Veronica 

 Chamaedrys (zie aldaar). De honig wordt door een 

 den stijlvoet omgevenden ring aan den voet der bloem 

 afgescheiden (fig. 613). De 2 meeldraden steken naar 

 beide zijden uit de hangende bloemen, in het midden 

 bevindt zich de nog iets verder uitstekende stijl met 

 knopvormigen stempel. Op die drie deelen moet het 

 insect steunen om den honig te bereiken. Aangezien 

 de stempel iets lager staat dan de helmknopjes, raken 

 de insecten dezen het eerst aan en bewerken zoo , als zij uit andere bloemen 



Circaea lutetiana 



Fig. 613. 

 o vruchtbeginsel, b kelk- 

 bladen , c kroonbladen , 

 d meeldraden, e stijl en 

 stempel. 



l ) plant gewijd aan de toovenares Circé der oudheid, die zeer bedreven heette te zijn 

 in de kennis van kruiden. -) lutetiana = Parijsch, naar Lutetia Parisiorum d. i. Parijs. 



De plantkundigen te Parijs hielden deze plant voor de Circaea der Ouden, terwijl die van 

 Montpellier daarvoor de tegenwoordige Solanum Dulcamara hielden. 



