FAMILIE 78. — PAPILIONACEAE. — 593 



Bloemen meestal tweeslachtig, symmetrisch, in soms eenbloemig wordende 

 trossen, aren, schermen of hoofdjes. Kelk 5-tandig tot 5-deelig of 2-lip- 

 pig, met 2-slippige boven- en 3-slippige onderlip. Bloemkroon 5-bladig. 

 Kroonbladen genageld, de 2 voorste, meestal vergroeide vormen de kiel, 

 waarin de meeldraden en de stamper liggen. De 2 middelste, de, zwaarden 

 of vleugels bedekken de kiel zijdelings. Het bovenste, in den knop meest 

 buitenste en meestal tevens het grootste, is de vlag en is vaak naar boven 

 gebogen. Soms zijn alle vergroeid of ontbreken ze ten deele. Meeldraden 

 10. Gewoonlijk is de onderste helft der meeldraden met elkaar vergroeid, 

 behalve van den naar de vlag gekeerden meeldraad, die meestal vrij is (de 

 meeldraden zijn dus een- of tweebroederig). Stamper 1 , met een bovenstan- 

 dig vruchtbeginsel, 1 stijl en 1 stempel. Het vruchtbeginsel is uit één 

 vruchtblad ontstaan en groeit tot een vrucht uit, die met meest 2 kleppen 

 van den top naar den voet openspringt, (peulvrucht), zelden alleen aan den 

 buiknaad, soms ook zich overdwars in eenzadige, niet openspringende leden 

 deelt. Soms bevindt zich in de vrucht een van den rugnaad uitgaand, onvol- 

 ledig tusschenschot in de lengte. Zaden zonder kiemwit. Kiem meest 

 gekromd. 



Biologische bijzonderheden. Bij de meeste Vlinderbloemigen zijn de zaden 

 sterk eiwithoudend en worden dan ook door plantenetende dieren zeer 

 gezocht. Vele soorten worden ook door den mensen gekweekt, hetzij, omdat 

 de zaden hem als voedsel dienen, hetzij de planten als veevoeder gebruikt 

 worden. Ook zijn er vele sierplanten bij. Bij sommige werken de bladen 

 en soms ook de zaden hevig purgeerend en zijn zelfs vergiftig. 



De bloemen zijn meest homogaam, zelden zwak protrandrisch, het zijn 

 voor het meerendeel bijenbloemen in den uitgebreidsten zin van het woord. 

 De bloemen zijn meest levendig gekleurd en vaak tot groote, dichte bloei- 

 wijzen vereenigd, vallen dus flink op en zijn vaak ook nog welriekend. 



De vergroeidbladige kelk houdt de kroonbladen in den min of meer horizon- 

 talen stand bijeen, die voor de insecten het meest geschikt is. De vlag 

 dient als uithangbord, dat aan de insecten de bloem als vindplaats van 

 honig en stuifmeel aanwijst. Zij is vaak van strepen voorzien, die als 

 honigmerk dienen. De bezoekende insecten gebruiken haar vaak als een 

 steunsel, waartegen zij den kop bij het honigzuigen drukken. De zijdelings 

 liggende zwaarden dienen 1". als steunplaats voor de bezoekende insecten, 

 2". als hefboomsarmen om de kiel neer te drukken, waarbij stuifmeel en 

 ook de stempel uit deze te voorschijn komen, 3". om te zorgen, dat de 

 kiel in haar stand ten opzichte van meeldraden en stampers gehouden wordt 

 en meestal ook na het ophouden van de door het insect veroorzaakte 

 standsverandering, weer in den oorspronkelijken stand wordt teruggebracht. 

 De kiel omsluit de geslachtsorganen en vormt een beschuttend orgaan 

 legen regen en tegen ongenoode gasten (vlinders en vliegen). 



De meeldraden vormen een den stamper omsluitenden hollen cylinder. 

 Bij de alleen stuifmeel aan de insecten aanbiedende Papilionaceae zijn alle 

 10 helmdraden ten deele vergroeid, bij die, welke honig bevatten, is daar- 

 entegen de bovenste meeldraad vrij en laat aan weerszijden van den voet 

 een toegang tot den, in het onderste deel der bloem, aan den voet der 

 meeldraden afgescheiden honig vrij. De meeldraadcylinder omsluit den 

 stamper, waarvan de stijl aan den top meest naar boven is gebogen en iets 

 boven de helmknoppen uitsteekt, zoodat de stempel bij insectenbezoek 



Heukels, Flora. 38 



