FAMILIE 78. 



- PAPILIONACEAE. — 



599 



Ulex europaeus 

 Fig. 724. 



1. Ulex') L. 



U. europaeus-) L. Gaspeldoorn (fig. 724). 



Deze plant is een sterk vertakte, krachtige, grijsgroene heester, wiens 

 afstaande takken dik, lichtbruin, gegroefd en fijn afstaand behaard zijn. 

 Zij loopen in langgespitste, zeer stekende dorens 

 uit. Alle takken zijn weer dicht bezet met afstaande 

 zijtakken , die ook fijn behaard, gegroefd en gedoomd 

 zijn. Deze zijtakken dragen priem-lijnvormige, ste- 

 kende bladen en in de oksels van deze zitten korte, 

 doornige takjes. De bladen der onderste takjes zijn 

 breeder, vaak 3-tallig. 



De bloemen zijn alleenstaand, okselstandig, zij 

 hebben onder den kelk 2 eironde, stompe schut- 

 blaadjes, die breeder zijn dan de bloemstelen. De 

 bloemstelen zijn evenals de kelken en peulen af- 

 staand behaard. De bloemen zijn groot, ongeveer 

 10-15 mM lang, geel. De kelk is blijvend, geel- 

 achtig, diep 2-lippig, de bovenlip 2-, de onderlip 



3-tandig. De vlag is opgericht, weinig langer dan de kelk en de andere 

 kroonbladen, ovaal, ingesneden. De zwaarden zijn iets langer dan de 

 rechte kiel, stomp. De kiel is 2-bladig, stomp. De helmdraden zijn alle 

 vergroeid. De stijl is gebogen en draagt een knopvormigen stempel. De 

 peul is opgericht, kort, ovaal, opgezwollen, 6-7 mM breed, langer dan de 

 kelk en bevat 4-6 uitgerande zaden. t?. 6-12 dM. Mei, Juni, doch soms 

 ook wel in December en Januari bloeiende aangetroffen. 



Biologische bijzonderheden. De plant schijnt kalkgrond te vermijden, zij 

 behoort tot de xerophyten. Vooral het naaldblad heeft een kleine opper- 

 vlakte ten opzichte van den inhoud, waardoor de verdamping van vocht al 

 wordt bemoeilijkt. Bovendien liggen de huidmondjes in den bodem van 

 nauwe groeven, die ook nog met eigenaardige haren zijn bekleed, zoodat 

 daardoor de verdamping al weer verminderd wordt (zie ook bij Sarothamnus). 

 De doornen aan de toppen der takken staan naar boven, ook de bladen zijn 

 stekelig, zoodat de plant goed beschut is tegen het opvreten door weidende 

 dieren (toch vreten ezels deelen der plant gaarne en wordt zij in gekneusden 

 toestand wel aan het vee gevoederd), de lager aan de takken staande 

 dorens zijn naar de aarde gekromd en beletten muizen om tegen de plant 

 op te kruipen. 



De inrichting der bloem met het oog op de bestuiving is vrij wel gelijk 

 aan die bij Genista anglica en G. pilosa. Kiel en zwaarden zijn slechts op 

 een plaats boven de nagels der kroonbladen verbonden, ten deele, door- 

 dat eenige opperhuidscellen in elkaar zijn gestulpt, ten deele door in elkaar 

 grijpende plooien, de verbinding is echter vrij los. De ontploffing der 

 bloem is niet hevig, toch wordt al het stuifmeel tegen den buik van het 

 insect gebracht. 



Volksnamen. In Utrecht wordt de naam gaspeldoorn gebruikt, in Fries- 

 land noemt men de plant bremerheide, in Twente, Noord-Limburg, Utrecht 



i) Ulex stamt waarschijnlijk af van het Keltische ec of ac: punt, naar de stekels, volgens 

 anderen van odax: stekelig. Onder dien naam odax werden verschillende gedoomde planten 

 b.v. ook Genista's vereenigd. -) europaeus = Europeesch. 



