FAMILIE 78. 



— PAPIL10NACEAE. — 



601 



Sarothamnus vulgaris 

 Fig. 726. 



1 Niet ontplofte bloem van boven gezien, na het 

 wegnemen van vlag en zwaarden, 2 linkerzwaard 

 van de binnenzijde gezien, de plooi ƒ vertoonend, 

 die zich in de instulping ƒ (/) van de kiel legt, 3 de 

 instulping van de kiel, recht van voren gezien, 4 lig- 

 ging der meeklraden in de niet ontplofte bloem, 

 5 ligging van die deelen na de ontploffing, 6' einde 

 van den stijl met den stempel n , van de binnenzijde 

 gezien, pi de stijlplaat. 



Biologische bijzonderheden. De bloemen (fig. 726) zijn groot en geel, 

 zij vallen dus sterk op, hoewel zij meest alleen staan. Ook rieken ze (vrij- 

 wel als de bloemen der acacia) , 

 doch alleen op den vollen mid- 

 dag, wanneer trouwens de be- 

 stuivers ook hoofdzakelijk vliegen. 

 Zij zijn vrij wel homogaam en 

 bevatten geen honig. Toch be- 

 vinden zich op de vlag samen- 

 loopende lijnen, waardoor aan 

 de insecten de aanwezigheid van 

 honig voorgespiegeld wordt. Alle 

 hommels en de honigbij zijn in 

 staat deze bloem te doen ont- 

 ploffen (de honigbij heeft daar- 

 mede zelfs nog moeite genoeg). 

 Kleinere Apiden, Syrphiden en kevers komen echter wel in de eens ontplofte 

 bloem om stuifmeel te verzamelen en te vreten. 



In gewone omstandigheden blijven de zwaarden en de kiel horizontaal, 

 doordat ieder zwaard dicht bij den voet een stompen tand heeft, die in de 

 nog niet ontplofte bloem tegen de vlag drukt en standsverandering van 

 die deelen voorkomt, ook dient de vergroeiing van de bovenranden der 

 kielbladen voor hetzelfde doel. De helmknopjes zijn in zulke bloemen al 

 opengesprongen en een groot deel van het stuifmeel er uit, is op de plaat- 

 vormige verbreeding van den stijl gevallen. Zet zich echter een bij of 

 een hommel op een nog niet bezochte bloem, dan omvat zij met de middel- 

 ste en achterste pooten de zwaarden, terwijl de voorpooten en de kop 

 onder het midden der vlag gedrukt worden. De zwaarden worden daardoor 

 sterk naar beneden gedrukt, daardoor glijden de stompe tanden, die de 

 zwaarden tegen de vlag drukken, neer. Daar zich dicht bij den voet aan 

 ieder zwaard een knobbel en een indeuking bevindt, die passen in de over- 

 eenkomstige deelen der kielbladen, wordt ook de kiel neergedrukt. Er ont- 

 staat een spleet in de kiel en zoo gauw zich deze tot het midden uit- 

 strekt, vliegen de 5 korte meeldraden er uit en slingeren stuifmeel tegen 

 den buik van het insect. Terwijl de bij steeds voortgaat den kop verder 

 tusscheh zwaarden en vlag te drukken , gaat de spleet steeds wijder open 

 en nauwelijks is dit gekomen tot het punt, waartegen de top van den stijl 

 drukt of een heviger ontploffing volgt. De lange stijl lag nl. als een 

 gespannen veer in de kiel en vulde den voorsten hoek van de holle 

 ruimte op, terwijl de top tegen de meest uitstekende punt van de kiel 

 drukte. Nu springt in eens de stijl er uit en slingert zich met zijn top, 

 dus met den stempel op den rug van het insect (waar misschien reeds 

 stuifmeel uit een vroeger bezochte bloem ligt, dus kruisbestuiving plaats 

 heeft). Tegelijk wordt het grootste deel van het stuifmeel der bloem van 

 de stijlplaat op den rug geslingerd en komen ook de 5 lange meeldraden 

 het stuifmeel, dat zij nog hebben, afgeven. 



Al gauw tracht de bij zich uit de omhelzing van al die deelen los te 

 maken, maar de hoeveelheid stuifmeel, die zij heeft ontvangen, is zoo 

 groot, dat zij, ondanks den ontvangen zweepslag, toch dadelijk weer naar 

 een andere bloem derzelfde soort vliegt om daar hetzelfde te beginnen. 

 Vaak is ook waargenomen, dat de bij zich bij de ontploffing verschrikt 



