668 



PAPILIONACEAE. — 



FAMILIE 78. 



V. faba 1 ) L. (Faba vulgaris-) Mnch.). Tuin boon (flg. 816). 



De plant is bijna onbehaard, rechtopstaand. De stengel is kantig, krachtig, enkelvoudig 

 of vertakt. 



De bladen zijn l-3-jukkig en eindigen boven in een enkelvoudig stekeltje. De steunbladen 

 zijn halfpijlvormig, genaaid getand, soms gevlekt, de blaadjes zijn zeer groot, elliptisch, 

 gaafrandig, iets vleezig. 



De bloemen zijn welriekend, wit (de zwaarden hebben meest een zwarte vlek), groot en 

 staan 2-5 bijeen in kleine kortgesteelde trossen, die korter zijn dan de bladen, in wier 



oksels zij staan. De kelk heeft ongelijke tanden, de 2 bovenste 

 zijn veel korter en samenneigend. De peul is zeer groot, 

 10-20 cM lang, langwerpig, opgezwollen vleezig, ongesteeld, 

 rechtopstaand, kort behaard, bij rijpheid zwart, ongerimpeld 

 met zwamachtige schotten. De zaden zijn 2 a 3 cM lang, 

 samengedrukt ovaal, met langwerpig-Iijnvormigen, eindstandi- 

 gen navel (fig. 816). 0. 6-12 dM. Mei— Juli. 



Biologische bijzonderheden. De bloemen vallen sterk in 

 het oog, doordat de vlag licht van kleur is en daaronder de 

 2 zwaarden met hunne vlekken als 2 donkere oogen te voor- 

 schijn komen. De inrichting met het oog op de bestuiving 

 is als bij V. sepuim, doch de bloemen zijn hier veel grooter. 

 Ondanks dat is hier de honig gemakkelijker toegankelijk, 

 omdat de zwaarden en de kiel minder aaneensluiten en de 

 laatste gemakkelijker neer te buigen is. Ook ontbreken de 

 knobbelachtige uitsteeksels onder aan de vlag, zoodat de 

 13-16 itiM lange nagel van deze maar los door de kelkbuis 

 omvat wordt. Worden zwaarden en kiel sterk neergedrukt, dan is de elasticiteit meestal 

 niet voldoende om ze geheel in den vroegeren stand te doen terugkeeren. 



Alleen bijen met lange slurven zijn in staat op de gewone wijze honig te verkrijgen en 

 bewerken dan kruisbestuiving, insecten met korte slurven verzamelen in reeds bezochte 

 bloemen, waarin de helmknopjes vrij liggen, stuifmeel (en bewerken dan ook kruisbe- 

 stuiving) of zij plegen inbraak, om honig machtig te worden. Dit doet vooral de aard- 

 hommel (met een 7-9 raM lange slurf), die slechts bij uitzondering op de gewone wijze 

 gaat zuigen. De honigbij rooft óf honig door de gaten, welke de aardhommel heeft ge- 

 beten óf verzamelt stuifmeel uit de bloem. 



Volksnamen. Tal van volksnamen zijn voor deze plant in gebruik. Het meest worden 

 voor de verschillende variëteiten gebruikt de namen groote boon, roomsche boon, tuin- 

 boon, molboon . paardenboon, duivenboon en boerenteen. Bovendien gebruikt men in 

 Friesland den naam lytse beanen, in Groningen en Drente oude wijventoonen enWaalsche 

 boon, in Groningen ook venneboon, aan den Zoom der Veluwe, in Zuid-Holland en 

 Waterland boereboon, in het Oostelijk deel van Overijsel en Gelderland jodenboon, op de 

 Veluwe platte peter, in Salland sloffen, in het Oosten van Noord-Brabant lapboonen, huis- 

 boon, fladderboon, in Noord-Limburg knieboon, in Zuid-Limburg dikke boonen, aldaar en 

 ook bij Nijmegen en in Noord-Brabant wulleboon, in Zuid-Limburg en op Walcheren 

 Turksche boon, op Walcheren Kaapsche boon en in geheel Zeeland platte boon. 



Voorkomen. De plant is afkomstig uit Azië, doch wordt bij ons veel gekweekt om de 

 zaden en is enkele malen verwilderd gevonden. 



V. narbonénsis '■'■) L. Fransche w ikke (fig. 817). 



Deze plant gelijkt veel op V. faba, doch is in alle deelen minder forsch. De plant is 

 behaard, de stengel opstijgend of rechtopstaand, vrij krachtig. De onderste bladen hebben 

 1 paar blaadjes en geen rank, de bovenste hebben een vertakte rank en 2-3 paar, 2-3 cM 

 breede, ovale, gaafrandige blaadjes. De steunbladen zijn eirond, bijna gaafrandig, soms 

 gevlekt. 



De bloemen zijn bleekpurper, doch donkerder op de zwaarden, groot en staan 1-5 bijeen 

 in kleine, kortgesteelde trossen, die korter zijn dan de bladen, in wier oksels zij staan. 



') De afleiding van faba is onzeker. Misschien komt het van het Grieksche phabs of 

 phabos, de naam voor een wilde duivensoort en zou dan daarop slaan dat de vorm der 

 bloem overeenkomt met dien van een vüegenden vogel. -) vulgaris = gewoon. 



:; ) narbonénsis = Fransche. 



