682 



PAPILIONACEAE. 



FAMILIE 78. 



Lathyrus sativus 

 Fig. 838. 



1-3-bIoemige trossen op draadvormige , behaarde stelen , die 2-3 maal zoo lang zijn als de 

 bladen, in wier oksels zij staan. De kelk is voorzien van tanden, die even lang zijn als de 

 buis. De stijl is kort, gevleugeld, om zijn as gedraaid. De peulen zijn 3-4 cM lang, 7-8 

 mM breed, breed lijnvormig, iets opgezwollen, aan de rugzijde gekield, ruw behaard met 

 haren op een knobbelvoet staande en knobbelig ruwe, bolronde, geelachtige zaden (fig. 837) 

 3-10 dM. OO. Mei— Juli. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant komt op onbebouwde en bebouwde 

 plaatsen in Midden- en Zuid-Europa voor en is bij ons alleen aangevoerd gevonden bij 

 Rotterdam. 



L. sativus ' ) L. Zaailathyrus (fig. 838). 



Deze plant is onbehaard en heeft een krachtigen wortel. De stengels zijn sterk, de blad- 

 stelen smal gevleugeld. 



De bladen zijn 1-jukkig, met al of niet vertakte ranken, 

 lancetvormige steunbladen , die korter zijn dan de bladsteel 

 en lijn- tot lancetvormige, toegespitste blaadjes. 



De bloemen zijn wit, zelden rosé of lichtblauw, groot 

 (15 mM) en staan alleen op stelen, die langer zijn dan de 

 bladstelen en korter dan de bladen, in wier oksels zij staan. 

 De kelk heeft bijna gelijke, lancetvormige tanden, die langer 

 zijn dan de buis. De bloemkroon is 3 maal zoo lang als de 

 kelk. De peulen zijn 3-5 cM lang en 12-15 mM breed, ovaal- 

 ruitvormig, samengedrukt, onbehaard, de bovenrand is con- 

 vex, met 2 bladachtige vleugels (fig. 738). Zij zijn meest 

 4-zadig met 7 mMgroote, kantige, onbehaarde, vuil geelwitte 

 zaden. 1,5-4,5 dM. O. Mei, Juni. 



Biologische bijzonderheden. Merkwaardig is bij deze plant 

 de asymmetrie der bloem, die trouwens bij L. paluster ook 

 voorkomt. De top van het rechtsche blad van de kiel is 

 naar buiten gewelfd, terwijl het linksche voor den top een diepe plooi naar binnen heeft, 

 voor welke de stijl in de kiel ligt. 



Het rechter zwaard heeft op de plaats, waar het over den top der kiel ligt, een van boven 

 naar onderen loopende, uitstaande plooi, waardoor bij het neerdrukken van de kiel de 

 stijltop met den kleinen stempel te voorschijn komt. De stijl is naar boven verbreed en 

 van voren naar achteren glad samengedrukt, doch hij is zoo over een hoek van 90° gedraaid, 

 dat zijne oorspronkelijke binnenzijde, die schuin naar boven gerichte haren draagt, naar 

 links en de oorspronkelijke kale buitenzijde naar rechts staat. 



De honigbij, die zich recht op de bloem zet, wordt dan ook rechts achter den kop met 

 stuifmeel bedekt. 



Vaak echter steekt zij de slurf zijdelings rechts in de bloem en haalt zoo honig, zonder 

 bestuiving te bewerken. 



Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant komt in Zuid-Europa op bouwland 



voor. Bij ons wordt zij wel verbouwd en is verwilderd 

 gevonden. 



L. tuberósus-) L. Aardaker (fig. 839). 



Deze onbehaarde plant heeft een vertakten, 

 dunnen wortelstok met knolvormig verdikte wor- 

 tels. De stengels zijn hoekig, zwak, klimmend. 



De bladen zijn 1-parig met langwerpige, vrij 

 stompe blaadjes, die echter soms een stekelpunt 

 hebben , niet gevleugelde bladstelen , die even 

 lang zijn als de lijn-lancetvormige, half pijlvor- 

 mige steunbladen en vertakte ranken. 



De bloemen zijn levendig rood gekleurd, zij 



zijn vrij groot (14-16 mM), welriekend en staan 



in 3-5-bloemige trossen , die vrij wat langer zijn 



in wier oksels zij staan. De kelk is klokvormig, de bovenste 



Lathyrus tuberósus 

 Fig. 839. 



dan de bladen 



J ) sativus = gekweekt. 



-) tuberósus = knolvormig. 



