686 



PAPILIONACEAE. — 



FAMILIE 78. 



schermen lijken te staan. Vlag met 2 aanhangsels. Bovenste meeldraad 

 boven den voet knievormig gebogen, vrij of zeldzaam in het midden met 

 de overige vergroeid. Peul meerzadig. 



Bladen 3-tallig gevind. Meest windende kruiden , met vrij groote bloemen. 

 Zaadlobben bij de ontkieming als groene, dikke, niet bladachtige bladen 

 boven den bodem komend, zelden in de zaadhuid blijvend. 



Biologische bijzonderheid. Over het winden is op blz. 56 en 57 bij de hop 

 gesproken. 



Hier beweegt zich de stengeltop in een cirkel in 1 uur 57 minuten. Dit 

 draaien gaat steeds in dezelfde richting n.1. van West door het Zuiden naar 

 het Oosten, hetgeen links winden genoemd wordt. De weerhaken, die aan 

 den hopstengel gevonden worden, ontbreken althans bij P. vulgaris. 



Tabel tot het determineeren der soorten van het geslacht Phaseolus. 



A. Zaadlobben boven den grond komend. Trossen korter dan de bladen, in wier oksels 

 zij staan. Peulen onbehaard P. vulgaris blz. 686. 



B. Zaadlobben onder den grond blijvend. Trossen langer dan de bladen, in wier oksels 

 zij staan. Peulen ruw P. multirtorus blz. 687. 



P. vulgaris l ) L Boon (fig. 845). 



Bij deze plant is de stengel meest windend en verspreid behaard. 



De blaadjes zijn eirond, lang toege- 

 spitst, met hartvormigen voet. 



De bloemen staan in armbloemige 

 trossen, die korter zijn dan de bladen, 

 in wier oksels zij staan en hebben 

 meestal witte kroonbladen. De peulen 

 hangen, zijn tamelijk recht en glad. De 

 zaden zijn wit of bruin, soms ook 

 anders gekleurd. Tot 36 dM. O. 

 Juni— September. 



De variëteit /?. ndnus-) L. heeft een 

 lagen, 3-5 dM hoogen, niet of nauwe- 

 lijks windenden stengel. 



Biologische bijzonderheden. Bij de 

 bloem dezer plant is het linkerzwaard 

 grooter dan het rechter (fig. 846). Aan 

 den voet is de plaat van het zwaard 

 samengetrokken en draagt daar een 

 scheef, tandachtig, sappig, stijf uit- 

 steeksel, dat in een indeuking van de 

 kiel past. In het onderste derde deel 

 van het zwaard zit aan de binnenzijde 

 een halvemaanvormige , uitstekende 

 plooi, die in een overeenkomstige groef 

 van de kiel past. De laatste is klein, 

 slakkenhuisvormig gedraaid , de opening 

 aan den top is naar beneden gekeerd 

 en ligt over het tandachtige uitsteeksel 

 van het rechtsche zwaard. De scheeve 

 stempelvlakte aan het iets verbreede einde van den stijl is met een dichten krans van korte 

 haren bezet, die niet alleen verhindert, dat de zich uit de bloem terugtrekkende insecten- 

 slurf den stempel derzelfde bloem aanraakt, maar ook tegengaat, dat de stempelvloeistof , 

 die uit de door de wrijving tegen het ruwe insectenlichaam verscheurde stempelpapillen 

 wordt afgescheiden, wegloopt. De helmknopjes geven hun stuifmeel aan den er door 

 omsloten stijl af, doch de stempel bedekt er zich niet mede. 



Phaseolus vulgaris 



Fig. 845. 



1 vrucht, 2 zaad. 



J) vulgaris = gewoon. 



-) nanus = dwergachtig. 



