FAMILIE 78. — PAPILIONACEAE. — 687 



De bovenste vrije meeldraad verbreed! zich onmlddelllik voor de heide toegangen tot den 



honig zoo sterk, dat hi] de randen van den meeldraadkoker omvat en stevig afsluit. Om de 

 insecten te verhinderen anders dan op normale wijze den honig te kunnen bereiken , hetgeen 

 alleen geschieden kan, als zij zich op het linker zwaard plaatsen en van hieruit met de 

 slurf onder de rechtsliggende opening van den top van de kiel naar binnen dringen, bevindt 

 zich hier een scheef naar boven en voren gericht schubvormig aanhangsel. 



Alleen groote hommels zijn in staat het bloemmechanisme in beweging te brengen. Bij 

 het neerdrukken van de kiel springt de top van den stijl met den met stuifmeel bedekten 

 stijlborstel uit de opening der 

 kiel en er ontstaat een nauw ^ 



kanaal, dat onmiddellijk onder /v— ^^— — - /> 



de kielopenirm voorbij den xj^NlÉ^^ 



top van den stijl, langs den / fc\\ V^ 



rechterrand van de meeldraad- LJËI J ^. VS 



groef tot aan den voet van 

 het nectarium leidt, waarbij 

 de vrije meeldraad op zijn 

 plaats blijft, terwijl de andere Phaseoius vuigaris 



gebogen worden. Daar de Fig. 846. 



stempel vroeger door de in- / Bloem schuin van voren gezien, 



sectenslurf aangeraakt wordt, •? Stamper, c vruchtbeginsel, ƒ stijl, g stijlborstel, h stempel, 

 dan aan deze stuifmeel komt, 

 heeft er regelmatig kruisbestuiving plaats. 



Spontane zelfbestuiving schijnt vrijwel uitgesloten, de niet door insecten bezochte bloemen 

 schijnen geene zaden te vormen. Veel insectenbezoek is echter niet waargenomen, alleen 

 van hommels. Wel komen ook honig- en andere bijen er heen, maar deze gebruiken dan 

 door hommels in de kiel gebeten gaten, om bij den honig te komen, daar zij zelf te zwak 

 zijn, om de kiel neer te drukken. 



Volksnamen. Het aan'al volksnamen voor deze vaak gekweekte plant is zeer groot. Het 

 meest zijn in gebruik de namen sla-, snij-, spersie-, stam-, stok-, struik-, princesseboonen , 

 terwijl de zaden en ook de planten wel witte, bruine en kievitsboonen heeten. Bijzondere 

 namen zijn nog heereboonen in het Gooi en bij Nijmegen, kruipertjes in de Noord-Veluwe 

 en Utrecht, moppe in de Noord-Betuwe, suikerboonen op Schouwen en Walcheren en 

 Turksche boon in Groningen, Oost-Drente, West-Friesland en op Walcheren. 



Voorkomen en gebruik. De plant is afkomstig uit Zuid-Amerika, doch wordt bij ons 

 veel gekweekt, omdat de onrijpe vruchten en de rijpe zaden gegeten worden. Zij is ook 

 op enkele plaatsen in het wild opgeslagen. 



P. multiflórus 1 ; Willd. Pronkboon. 



Deze plant is verspreid behaard en heeft een windenden, al of niet vertakten stengel. 



De blaadjes zijn eirond, spits of kort toegespitst, iets behaard, gesteeld, met steun- 

 blaadjes aan den voet. 



De bloemen staan in losse, veelbloemige trossen, die langer zijn dan de bladen, in wier 

 oksels zij zitten. Zij zijn wit of rood. De peulen hangen, zijn iets sikkelvormig en met 

 spitse wratjes bezet. De zaden zijn grooter dan bij de andere soort en wit of gevlekt. 

 Tot 36 dM. O. Juni— September. 



Biologische bijzonderheden. In hoofdzaak is de bouw der bloem als bij P. vuigaris. 



Krachtige bijensoorten mei een voldoend lange slurf vliegen op het linkerzwaard der bloem 

 aan en raken, terwijl zij de slurf naar den voet der bloem drukken, met den voet van deze 

 eerst den stempel aan, die daardoor van stuifmeel wordt voorzien, zoo zij althans reeds 

 uit een andere bloem derzelfde soort komen. Terwijl zij nu de zwaarden en de er mee 

 verbonden kiel sterker neerdrukken, treedt uit den tot bijna met 2 windingen slakkenhuis- 

 vormig gedraaiden top van de kiel, de even zoo gedraaide stijltop zoo te voorschijn, dat 

 de stempel zich naar links beneden keert en de met stuifmeel voorziene stijlborstel den 

 voet van de bijenslurf aanraakt en er nieuw stuifmeel aan afgeeft. Bij insectenbezoek is 

 dus kruisbestuiving verzekerd, zelfbestuiving uitgesloten. De laatste kan ook niet spontaan 

 plaats hebben, daar de stempel uit den top der kiel steekt, terwijl het stuifmeel er in is 

 opgesloten. Of er bij zelfbestuiving zaadvorming kan plaats hebben, is nog niet zeker. 



(Jok hier steelt de honigbij weer honig op dezelfde wijze, als bij P. vuigaris is beschreven. 



') multiflórus = veelbloemig. 



