688 — ARISTOLOCHIACEAE. — FAMILIE 79. 



Volksnamen. Ook voor deze nog al eens gekweekte plant zijn verschillende volksnamen 

 in gebruik, het meest pronkboon en pronkers. Verder in Friesland, Zuid-Holland en op 

 Walcheren Piet Heinboonen, in Salland jodenboon, Lommersche boon, Maltaboon (de 

 laatste ook in Twente), in de Graafschap Zutphen dikke jennen en molboon, aan den 

 Zoom der Veluwe doorbloeier, in de Noord-betuwe eeuwige bloei, in West-Friesland 

 citroenboonen, op Schouwen, Tholen en Walcheren bokkeboonen, in Zuid-Holland Oost- 

 Indische boonen, in Noord-Limburg paardeboonen. 



Voorkomen. De plant is afkomstig uit Zuid-Amerika, doch wordt bij ons vaak gekweekt 

 •om de zaden. Ook is zij eenige malen bij ons opgeslagen. 



Familie 79. Aristolochiaceae Juss. 



Overblijvende planten of meest windende heesters met in 2 rijen staande, 

 gesteelde, vaak hartvormige bladen, meest zonder steunbladen. 



Bloemen 2-slachtig. Bloemdek bovenstandig, gekleurd, met min of meer 

 verlengde buis en regelmatiger!, meest 3-spletigen of symmetrischen zoom. 

 Met de in den knop klepvormig liggende zoomlobben wisselen evenveel, 

 •doch slechts in enkele gevallen ontwikkelde, overblijfsels van een binnensten 

 bloemdekkrans (Asarum) af. Meeldraden 6 of 12, op den top van het 

 vruchtbeginsel gezeten , min of meer met den stijl vergroeid. Helmdraden 

 kort of ontbrekend. Helmknopjes 2-hokkig, bijna steeds naar buiten open- 

 springend. Vruchtbeginsel door in het midden samenstootende, wand- 

 standige zaadlijsten 6-hokkig. Zaden talrijk, omgekeerd. Stijl met een 

 schijfvormigen , gesloten stempel of hol met een meerstraligen stempel. 

 Kiem aan den voet van het kraakbeenige kiemwit, zeer klein, met weinig 

 ontwikkelde zaadlobben. Vrucht een doosvrucht. 



Tabel tot het determineeren der geslachten der Aristolochiaceae. 



A. Meeldraden met den hollen stijl vergroeid. Stempel in het midden geopend, 3-6-lobbig, 

 met samenneigende lobben Aristolochia blz. 688. 



B. Meeldraden geheel of grootendeels vrij. Stijl niet hol. Stempel schijfvormig of straal- 

 vormig, in het midden gesloten Asarum blz. 690. 



1 Aristolochia ') L. 



Bloemdek afvallend, onregelmatig, aan den voet buikig, verder buis- 

 vormig aan den top tot een lip verwijd. Meeldraden 6, met bijna zittende 

 helmknopjes, die met den rug aan den stijl zijn vastgegroeid. Vrucht door 

 valsche tusschenschotten 6-hokkig, aan deze openspringend. Zaden zeer 

 talrijk, horizontaal, platgedrukt. Navel dicht sponsachtig. 



Bloemen geel of bruinachtig, okselstandig, gesteeld. 



Bladen afwisselend, met hartvormigen voet, eirond of bijna cirkelrond. 

 Stengel rechtopstaand of uitgespreid, gestreept kantig. 



A. Clematitis -) L. P ij p b 1 o e m (fig. 847). 



Deze plant is lichtgroen en onbehaard. Zij heeft een horizontalen, sterk 

 vertakten, kruipenden wortelstok, waaruit rechtopgaande, heen en weer 

 gebogen, bijna tweerijig bebladerde stengels komen, die onvertakt, rond, 

 iets gegroefd en gevuld zijn. 



') van het Grieksche aristos : best en lochos: kraamzuiverin.tr. Men schreef nl. aan de 

 plant een reinigende kracht toe bij herstellenden uit het kraambed. -) Clematitis = 



clematisachtig. 



